Wykład z Bela (Moje własne interview@Fanny Panda)

Wykład z Bela (Moje własne interview@Fanny Panda)

Sekundy mijają, a ty szybko starasz się znaleźć odpowiedzi na podchwytliwe pytania, czując na sobie czujny wzrok Jérôme’a Bela. Sen? Nie. To Moje własne interview@Fanny Panda.

Spektakl powstał w ramach cyklu RE//MIX, w którym polscy artyści sztuk performatywnych reinterpretują klasyków teatru, tańca, literatury i muzyki. W zamyśle nie chodzi jednak tylko o uwspółcześnienie i przypomnienie najważniejszych dzieł, lecz próbę utworzenia zupełnie nowej jakości. Jak w muzyce, remiksy artystyczne składają się z cytatów, które tworzą inną, współczesną opowieść.

Moje własne interview@Fanny Panda jest zderzeniem dwóch silnych osobowości artystycznych. Jérôme Bel, którego spektakl Disabled Theatre mogliśmy oglądać podczas ostatniej edycji festiwalu Ciało/Umysł, jest francuskim choreografem, twórcą koncepcji nie-tańca, nieobliczalnym, czasem radykalnym artystą. Bel zrezygnował z teatralnych i tanecznych sztuczek na rzecz wirtuozerii intelektualnej. W swoich minimalistycznych dziełach najczęściej porusza kwestie społeczne, ukazując je z psychologiczną głębią i specyficznym poczuciem humoru. Edyta Kozak z kolei, była pierwsza solistka Teatru Narodowego w Warszawie, jest jedną z najaktywniejszych artystek tańca współczesnego i eksperymentalnego, organizatorką festiwalu Ciało/Umysł, kuratorką wielu wydarzeń w obszarze tańca i sztuki performatywnej.

Spektakl rozpoczyna symultaniczna projekcja oryginalnej wersji otwarcia projektu Veronique Doiseau Bela. Przeniesienie drogi z Paryża na pełne przepychu deski Opery Paryskiej i z szarej Warszawy na scenę Teatru Powszechnego – są symboliczną genezą dzieła i pierwszym cytatem z twórczości francuskiego choreografa.

Artystka tropem Jérôme’a Bela traktuje taniec jako pretekst do spotkania i rozmowy na tematy społeczne. Spotkania, ponieważ interakcja z publicznością jest dla niej wybitnie ważna, i rozmowy, ponieważ Moje własne interview@Fanny Panda ma formę wykładu, nazywanego z języka angielskiego „lecture performance”.

Założenie jest proste. Artystka ma siedmioprocentową szansę na grant, który umożliwiłby jej i dalszy rozwój, i dalsze utrzymanie. Musi ocenić, który z jej projektów ma szansę na realizację. W podjęciu decyzji pomagają jej widzowie – wypełniając ankiety. Czy spektakl nie wywrze złego wpływu na środowisko naturalne? Czy jest dość innowacyjny, odpowiednio spójny, jakie ma przesłanie?

Projekty są trzy. Społeczny, artystyczny i osobisty. Urzędowa nowomowa oraz próba ujęcia sztuki w paragrafy i umowy może wydawać się absurdalnie zabawna – ale szybko przestaje być śmiesznie. Błyskotliwy humor nie opuszcza artystki ani na chwilę. Pod fantazją szukania nowego zawodu dla bezrobotnych baletnic kryje się jednak tragedia tancerzy, którzy na przestrzeni kilku lat stracili prawo do wcześniejszej emerytury. Prezentowanie wysiłku z jakim tancerze zdobyli swoją edukację, która nie tyle jest niedoceniana, ile zaczyna być uważana za zbędną, zostało przekazane kontrastowo: bardzo lekko i przyjemnie. Okraszone humorem i wrażliwością, wyjętymi z twórczości Bela.

Trudno bawić się autorytetami artystycznymi. Inspirować się nimi – to jedno, ale stworzyć spektakl, który z założenia ma odsyłać do twórczości ikony, geniusza, wydaje się zadaniem karkołomnym. Oddać hołd i przekazać jego credo, zachowując dystans i nie dając przyćmić swojej twórczości, to tylko niektóre z zadań artysty podejmującego się takiego starcia.

Edycie Kozak się udało. O jej szacunku do artysty świadczy wyznanie miłości – zmysłowy taniec do muzyki disco polo w podkoszulce z napisem „I love Jérôme Bel”. Twórczość Jérôme’a nie jest jednak w centrum jej projektu, lecz staje się dla niego perspektywą, punktem odniesienia. Czuć jego obecność. Intensywne i figlarne spojrzenie artysty bada reakcję widowni po zakończeniu każdej z części występu.

Cytując Wojciecha Klimczyka, spektakl Kozak jest „diabelnie inteligentny i szlachetnie prosty”. Tylko że Klimczyk określił w ten sposób twórczość Jérôme’a Bela.

Magdalena Zbych, Teatralia Warszawa
Internetowy Magazyn „Teatralia” numer 118/2014

Komuna//Warszawa

Moje własne interview@Fanny Panda

koncepcja i wykonanie: Edyta Kozak

wideo, dźwięk: Wojtek Kaniewski

światło: Tomasz Opęchowski

produkcja: Komuna//Warszawa

premiera: 23 listopada 2013

fot. Kasia Chmura-Cegiełkowska/teatralna.com