Wkroczyć w iluzję barw (Malowany ogród)

Wkroczyć w iluzję barw (Malowany ogród)

Tegoroczne Grand Prix XXI Międzynarodowego Festiwalu Teatru Lalek „Spotkania” otrzymał interaktywny spektakl dla młodych widzów. Malowany ogród z włoskiej Compagnia TPO stanowi próbę włączenia odbiorcy w przebieg spektaklu przy jednocześnie mocnym i konsekwentnym określeniu granic tej współpracy. Artyści tworzą sytuację, w której elementy przedstawienia mają bezpośrednio oddziaływać na zmysły dzieci, zapraszają je do wspólnej zabawy na scenie, na której tworzy się iluzoryczny, multimedialny świat kształtów i barw.

Spektakl ma formułę podróży po ogrodzie w czterech odsłonach, w których dominują odmienne kolory, żywioły czy emocje: żółty – ziemia, niebieski – woda, zielony – roślinność, czerwony – miłość. Przewodnikami po tej magicznej krainie będą dwie tancerki oraz głos z offu, którego narracja pomaga widzom porządkować zachodzące na scenie zmiany. Za scenografię starczy biała baletowa podłoga, na której wyświetlane są projekcje kolejnych krajobrazów. Artyści inspirowali się twórczością malarza Rebwara Saeeda łączącego motywy roślinne z bajkowymi, jakby natura została wyczarowana na latającym dywanie. Elementy kultury wschodniej pojawią się nie tylko w ikonografii, ale również w warstwie muzycznej dzięki orientalnej melodyce i wykorzystaniu charakterystycznych instrumentów dętych.

Warto również docenić nie-multimedialną oprawę plastyczną w postaci drewnianych skrzynek imitujących skorupki ślimaków. Tancerki improwizują z rekwizytem w sposób niebywale sprawny technicznie. Potrafią schować się i wyłonić z wnętrza kubika, naśladując naturalne ruchy ślimaka, a także wykonywać choreografię ze skrzynkami umieszczonymi na kości kulszowej. Inny, znów niepozorny drewniany klocek, okaże się źródełkiem, z którego tryśnie prawdziwa woda, co budzi wiele emocji wśród widzów. Twórcy konstruują spektakl z elementów bardzo dobrej jakości – od choreografii, przez muzykę na multimediach kończąc. Zastosowany język i środki teatralne są z jednej strony proste, ale przez to szlachetne. Nie ma tu mowy o banale czy infantylizacji w podejściu do młodego widza (spektakl przeznaczony jest dla dzieci od 4 roku życia).

Tym, co czyni Malowany ogród szczególnym, jest połączenie tańca współczesnego z zaproszeniem dzieci do ruchu i do doświadczania magii, czyli iluzji teatru. Tancerki zachęcają maluchy do poruszania się w sposób nieskrępowany, dowolny. Wskazują kierunek, z którego mały widz może skorzystać badając nowy teren – może się obracać razem z tancerką stojąc lub leżąc na podłodze, ale może też obrać inną drogę. Dzieci biegają w przestrzeni, na której pojawiają się i znikają kolejne elementy np. kwiaty. W centrum zainteresowania znajduje się podłoga z projekcjami, ale w pewnym momencie artystki narzucają na dzieci zwiewny materiał – widzowie nagle znajdują się pod obrazem, czyli w środku oceanu, obserwują i dotykają go od wewnątrz, co małym odbiorcom sprawia najwięcej radości. Dzieci mają szansę poczuć na sobie kolory i znaleźć się w samym środku wydarzeń.

Zaproszeni do udziału nie mają jednak pełnej autonomii. To tancerki decydują ile i które dzieci zaproszą do udziału w scenie, to one wyznaczają początek i koniec zabawy, gdy odprowadzą młodego widza z powrotem na miejsce na widowni. Artystki kierują dziećmi łagodnie, lecz w sposób zdecydowany. Taktyka, dzięki której są w stanie zapanować nad grupą rozentuzjazmowanych dzieci jest godna podziwu. Z drugiej strony ich zachowanie demaskuje sceniczną hierarchię i iluzoryczny charakter współpracy. Dzieci mogą brać udział w akcji na zasadach określonych przez dorosłych, muszą się dopasować, choć ich ruch nie ma znaczenia ani wpływu na akcję – kwiat zniknie niezależnie od tego, czy dziecko nadepnie go nóżką czy też nie, gdyż tak jest skonstruowane nagranie. To najpoważniejszy zarzut wobec całości – stwarzanie pozorów partnerstwa. Szkoda, że twórcy nie poszli o krok dalej i nie zaprojektowali takiego działania, w którym kreatywność dzieci miałaby przełożenie na realny efekt. Oczywiście jest to znacznie trudniejsze i bardziej ryzykowne, ale ciekawsze i rozwijające. Widać na eksperymenty w teatrze dziecięcym musimy jeszcze trochę poczekać.

Mimo to Malowany ogród jest jednym z niewielu spektakli interaktywnych, których w teatrze dziecięcym wciąż brakuje. W sposób oryginalny łączy teatr tańca z sensorycznością, opowieść z doświadczeniem, wartość artystyczną z próbą aktywizacji widza.

Weronika Łucyk, Teatralia Trójmiasto
Magazyn Internetowy "Teatralia" numer 115/2014

XXI Międzynarodowy Festiwal Teatru Lalek „Spotkania”, Toruń, 10-18 października 2014

Compagnia TPO (Prato, Włochy / Italy)

Malowany ogród / The Painted Garden

reżyseria: Francesco Gandi, Davide Venturini
choreografia: Anna Balducci, Luisa Cortesi
obrazy: Rebwar Saeed
multimedia: Elsa Mersi
muzyka: Spartaco Cortesi
kostiumy: Loretta Mugnai
głos z off-u: Caterina Poggesi
operatorzy multimediów: Rossano Monti, Martin Von Günten
rekwizyty: Livia Cortesi
premiera: grudzień 2005

fot. mat. teatru