Warszawa się wkopała (Pamiętnik z powstania warszawskiego)

Warszawa się wkopała (Pamiętnik z powstania warszawskiego)

Huk, trzask, gruzy. Ucieczka, piwnica, kanał. Ciągły ruch i ta niepewność. Sceniczna próba odtworzenia realiów powstania warszawskiego, zwłaszcza, gdy na widowni obecni są jego prawdziwi uczestnicy, musiała być wielkim wyzwaniem dla dwanaściorga studentów Studium Wokalno-Aktorskiego im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. Swoją czteroletnią edukację w tej szkole postanowili zwieńczyć sceniczną adaptacją Pamiętnika z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego.

Grupę młodych aktorów poprowadził reżyser Jerzy Bielunas, przy współpracy z choreografem Maciejem Florkiem (zwycięzcą pierwszej edycji programu You Can Dance – Po prostu tańcz!), Mateuszem Pospieszalskim, który skomponował muzykę do spektaklu i Arturem Guzą, odpowiedzialnym za przygotowanie wokalne. Stworzony przez nich spektakl dyplomowy składa się z fragmentów dramatycznej relacji Białoszewskiego, w 1944 roku będącego w tym samym wieku, co studenci IV roku Studium.

Spektakl od pierwszych minut zaskakuje tempem akcji. Tu ktoś biegnie, tam również gna, tutaj przeskakuje przez elementy scenografii, gdzie indziej rozwiesza biało-czerwoną flagę – mieszkańcy Warszawy mają jeszcze w sobie nadzieję, która dogasa z minuty na minutę. Przedstawienie jest bardzo dynamiczne, ruch aktorów chaotyczny, nakreślony tylko z grubsza, lecz trudno sobie wyobrazić przedstawienie wojny za pomocą dokładnie wypracowanej choreografii.

Florek postawił aktorom wysoko poprzeczkę – duża część spektaklu jest oparta na intensywnym ruchu, niekiedy wręcz karkołomnych ewolucjach (jak zdradził dyrektor Studium, studenci musieli mieć wykonane badania wysokościowe). Aktorzy są więc „zaprzyjaźnieni” ze scenografią – wdrapują się na postawione pionowo stoły, zwisają z nich i ześlizgują się, śpiewają na wysokich metalowych konstrukcjach, wspinają się w pionowych tunelach z przezroczystego plastiku. Tych kilka prostych elementów ma stworzyć na scenie ówczesną rzeczywistość, i trzeba przyznać, bardzo pobudza wyobraźnię. Im bardziej zaawansowane są etapy burzenia stolicy, tym niżej schodzą bohaterowie, a ich ruchy stają się spokojniejsze i bardziej wyważone. Świetnie zobrazowano to sceną przemieszczania się kanałami, kiedy aktorzy czołgają się po złączonych stołach, zgrabnym przewrotem zsuwają się pod nie, by dalej przemieszczać się tajnymi przejściami przy suficie sceny. Takie wyczynowe i fizyczne podejście do spektaklu wymagało na prawdę dobrej współpracy między aktorami.

W warstwie muzycznej dominują utwory wykonywane bardzo emocjonalnie, czasami jednak trochę za mocno. Wyraźnie wybija się za to piosenka zaśpiewana przez Annę Marię Wicką, zapadająca w pamięć dzięki swej lekkości i pięknie niejednoznacznemu, chciałoby się powiedzieć „mironowemu”, tekstowi: Warszawa zdradzała się ze wszystkich swoich sekretów. Już się zdradziła – nie ma co ukrywać. Już się sypnęła. Wkopała. Białoszewski opisywał w tym fragmencie Pamiętnika widok zburzonych kamienic, z dokładnością odnotowując rozpadające się elementy budynków. Zrezygnowana bohaterka Wickiej dobrze oddaje klimat I charakter piosenki. Jedną z najbardziej zapadających w pamięć scen, jest również ta, w której Miron (Dawid Olszowy) z zakrwawioną ręką wraca po zgubione w czasie ucieczki suchary.

Studentom kończącym w tym roku naukę w gdyńskim Studium zależało na tym, by opowieści o powstaniu warszawskim, zaśpiewanej i zagranej słowami Mirona Białoszewskiego, nadać uniwersalny wymiar i zwrócić nią uwagę na tragedię każdej wojny i każdego okrucieństwa. Warszawa niestety się wkopała. Studenci wyszli obronną ręką.

Agnieszka Domańska, Teatralia Trójmiasto
Internetowy Magazyn „Teatralia” 109/2014

Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni

Pamiętnik z powstania warszawskiego

Miron Białoszewski

reżyseria i opracowanie tekstu: Jerzy Bielunas

muzyka: Mateusz Pospieszalski

choreografia i współreżyseria: Maciej Florek

scenografia: Honorata Mochalska

wizualizacje: Jerzy Szota

przygotowanie wokalne: Artur Guza

obsada: Iga Grzywacka, Mateusz Kaczanowski, Anna Kędroń, Dawid Olszowy, Nadia Piętera, Michał Piprowski, Marek Sadowski, Agata Ulatowska, Hanna Wawrzyniak, Sylwia Wąsik, Anna Maria Wicka, Maciej Zaruski

oraz studenci III roku: Katarzyna Kunicka, Dagmara Rybak, Jakub Badurka, Bartosz Stawiński

premiera: 23 września 2014