Tekst to za mało

Tekst to za mało

Od lat w kontekście programu Festiwalu Szekspirowskiego pojawia się pytanie o tożsamość tego wydarzenia. Z jednej strony festiwal teatralny powinien pokazywać spektakle, które w danym sezonie okazały się najbardziej kontrowersyjne, angażujące lub w jakiś sposób innowacyjne. Jednak trójmiejski festiwal nigdy nie podążał tym prostym tropem. Selekcjonerzy stawiają przede wszystkim na wartość edukacyjną,  aby pomorskiej publiczności zaprezentować różne, często egzotyczne stylistyki. Niestety, gdy kluczem do wyboru spektakli jest różnorodność, pojawia się niebezpieczeństwo, że kraj pochodzenia artystów staje się jedynym ciekawym elementem danej inscenizacji. Tak właśnie stało się w przypadku Jak Wam się Podoba z Kote Marjanishvili State Drama Theatre z Tbilisi.

Punktem wyjścia dla realizacji w reżyserii Levana Tsuladze jest ujęcie życia jako teatru i trzeba przyznać, że koncept to nienowy. Intuicyjnie wiemy,  że cytat „Świat jest teatrem, aktorami ludzie” wybrzmi donośnie i zdeterminuje odbiór spektaklu. Aktorzy na samym początku przygotowują się do występu  na oczach widzów i przez cały czas trwania przedstawienia obserwują swoich kolegów. Proksemicznie wrażenie teatralności potęguje dodatkowo jasny podział przestrzeni na scenę i widownię. Zresztą wszystkie elementy scenicznej semiotyki są bardzo dosłowne. Kiedy bohaterowie udają się do Lasu Ardeńskiego, na deski teatru spadają liście, a w scenie dojenia owcy jeden z aktorów nalewa do wiadra wody z sylikonowych wymion. Również kostiumy nie pozwalają na jakiekolwiek niedopowiedzenia w relacjach między bohaterami. Błazen nosi błazeńskie spodnie, a chmurny Fryderyk kapelusz i szary płaszcz.

Tsuladze nie podjął rozważań na temat istoty przebrania ani metafory Lasu Ardeńskiego jako mikrokosmosu, do którego bohaterowie udają się, żeby rozwiązać swoje problemy i powrócić szczęśliwie do dawnego życia. Zakończenie, które – jak w kilku pozostałych komediach Szekspira – pozostawia kobiece postaci w sytuacji przymusowego zamążpójścia, mija tak szybko, że w ogóle nie ma miejsca na jakąkolwiek refleksję. Choć uczciwie trzeba przyznać, że w tematyce performatyki płci ciekawym rozwiązaniem było obsadzenie kobiet w rolach Adama i Jakuba, dwóch najbardziej rozsądnych i mądrych bohaterów z całej sztuki. Jednak za zmianą płci tych postaci nie poszła żadna głębsza myśl.

Mówiąc to wszystko, nie twierdzę, że Jak wam się podoba to zły spektakl. Został przygotowany z pieczołowitością, a choreografia, muzyka i dopracowana scenografia estetycznie nie budzą zastrzeżeń. Aktorzy grają z energią i świadomością wypowiadanych słów. Jednak poza znacznym skróceniem tekstu interpretacyjnie nie zostawykonano zbyt dużej pracy. Z tej prostej przyczyny wyedukowanej już w Szekspirze trójmiejskiej publiczności spektakl ten  po prostu nie mógł się podobać.

Mateusz Jażdżewski, Teatralia
Internetowy Magazyn „Teatralia”. Dodatek festiwalowy do numeru 66/2013
„Shakespeare Daily. Gazeta Szekspirowska” nr 2, dnia 2 sierpnia 2013

fot. Ryszard Pajda

Simultaneous Speech

reż. Dalibora Martinisa