Marie Chouinard w Pradze

Marie Chouinard w Pradze

Kanadyjska tancerka, choreografka i założycielka grupy teatralnej Compagnie, Marie Chouinard, była gościem honorowym 26. Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego i Teatru Ruchu TANIEC PRAGA 2014. Chouinard uczestniczyła w imprezie po raz pierwszy, chociaż jej zespół zawitał do Pragi już w roku 2008, prezentując wówczas aranżację Święta wiosny.

Występy kanadyjskiej artystki i jej grupy tanecznej były oficjalnym zwieńczeniem trwającego przez miesiąc festiwalu. Chouinard zaprezentowała solowy performance In Museum w przestrzeni Galerii Narodowej w Pradze (Veletržní palác), na który mógł wejść każdy, kto akurat w tym dniu zakupił bilet na wystawę stałą. Jest to relatywnie nowy projekt mający swoją premierę w sierpniu 2012 roku w Muzeum Sztuki Współczesnej w kanadyjskim Baie-Saint-Paul. Inspiracją i głównym wątkiem występu jest grecki mit o Pytii, kapłance w delfickiej świątyni Apolla, której tajemnicze proroctwa zostają przetłumaczone przez Chouinard na język gestów, ruchu i tańca przypominającego mistyczny trans.

Gwoździem festiwalu były dwie półgodzinne inscenizacje zaprezentowane na scenie Teatru Muzycznego w Karlinie – wspomniane już Święto wiosny oraz Henri Michaux: Mouvements. W obu inscenizacjach wystąpiło dziesięciu aktorów, w tym m.in. Mariusz Ostrowski, były tancerz Polskiego Baletu Narodowego, od 2009 roku związany z Compagnie Marie Chouinard.

W swej interpretacji Święta wiosny Chouinard całkowicie rezygnuje z fabuły i przewodniego motywu rytuału, skupiając się wyłącznie na choreograficznej i cielesnej stronie kompozycji, z odtwarzaną w tle rejestracją muzyczną. Autorka dekonstruuje nie tylko tematyczną ramę utworu, lecz także hierarchiczny porządek postaci. Dziesięciu artystów występuje na scenie w różnych konstelacjach, najczęściej pojedynczo bądź w duetach, tworząc serię cielesnych miniobrazów. Autorka skomentowała własną inscenizację w programie dołączonym do spektaklu: „W moim Święcie wiosny nie ma żadnej fabuły (…) żadnego rozwoju, żadnej przyczyny ani skutku. Jedynie synchroniczność. To tak, jakbym przeżywała pierwszy moment od chwili pojawienia się życia. W moim spektaklu chodzi o jego odsłonięcie. Wydaje mi się, że przed tym momentem doszło do niezwykłego wybuchu czy błysku światła” [tłum. D.Š.]

Całość przedstawienia oparta jest na plastyczności i sugestywności ludzkiego ciała, nagiego lub surrealistycznie zdekonstruowanego, odzianego w awangardowe kostiumy z długimi i ostrymi elementami, które swoim kształtem przypominają rogi lub gałęzie. Tancerze tworzą z ciał żywe rzeźby, imitujące rośliny, zwierzęta i różne niezidentyfikowane stworzenia. Aktorzy nie występują w spektaklu jako odrębne indywidua, mające do odegrania swoją rolę, ale jako jeden żywy organizm, którego poszczególne części żyją ze sobą w harmonii i symbiozie.

Kluczową rolę w przedstawieniu ma gra światłocieni, potęgowana miejscami intensywnie pulsującym światłem stroboskopowym. Tancerze wykonują sekwencje w oświetlonych punktach sceny, a następnie szybko znikają z pola widzenia, aby ustąpić miejsca kolejnym kompozycjom. Wystrój sceny jest minimalistyczny, próżno szukać gdziekolwiek ukrytych rekwizytów. Jedyną materią spektaklu jest ludzkie ciało oraz jego fizyczne możliwości, prezentowane przy akompaniamencie światła, cienia i muzyki.

Drugi spektakl poświęcony był Henri Michaux (1899–1984), francusko-belgijskiemu artyście tworzącemu przede wszystkim w estetyce surrealizmu. Inspirację dla jego twórczości stanowiła poezja francuskich symbolistów oraz mistyka chrześcijańska, którą zainteresował się w czasie nauki w kolegium jezuickim. Marie Chouinard stworzyła spektakl na podstawie jego intergatunkowego dzieła Mouvements (1951), będącego kolażem atramentowych rysunków inspirowanych sztuką Wschodu (przede wszystkim Indii) oraz wierszy. Spektakl powstawał w kilku etapach od roku 2005, a swoją premierę miał w Wiedniu w ramach Międzynarodowego Festiwalu Tańca ImpulsTanz w roku 2011. Dzieło Michaux posłużyło jako partytura dla projektu kanadyjskiej artystki, w którym wyświetlane w tle sceny plamy atramentu stanowią punkt wyjścia dla adaptacji tanecznej. Dzięki temu widzowie mają możliwość własnej interpretacji poszczególnych stron Mouvements oraz konfrontacji rysunków z ich choreograficzną aranżacją. W inscenizacji nie zabrakło też wygłoszonych we francuskim oryginale wiersza oraz posłowia z dzieła Michaux.

Inscenizacja Chouinard jest eksperymentalną grą z możliwościami i ograniczeniami ruchu. Wyświetlane w głębi sceny atramentowe rysunki przypominają różne pozycje i odmiany ruchu (każdemu mogą naturalnie przywodzić na myśl coś innego), których trójwymiarową interpretację proponują symultanicznie z projekcjami występujący na scenie tancerze. Proste figury choreograficzne w początkowych scenach spektaklu przemieniają się stopniowo w znacznie bardziej skomplikowane kompozycje, do których wykonania potrzeba dwóch bądź nawet trzech aktorów. W całym spektaklu rozmywają się różnice płciowe; artyści ubrani są w przylegające do ciała czarne trykoty, które momentami całkowicie uniemożliwiają rozróżnienie poszczególnych postaci.

Na szczególną uwagę zasługuje muzyka Louisa Duforta, stanowiąca mieszankę dźwięków różnej barwy i intensywności – od delikatnych i przyjemnych do drażniących zmysł słuchu i wytrzymałość widzów. Kolorystycznie spektakl oparty jest na kontraście między bielą i czernią (biała posadzka oraz płótno w tle sceny, czarne trykoty i plamy atramentu). Całość projektu cechuje dynamizm i intensywność ruchów – tancerze wykonują swoje sekwencje niezmiernie precyzyjnie, ale w szybkim tempie, przez co widz może mieć problemy ze skupieniem uwagi na konkretnym rysunku lub aktorze. Mouvements w wykonaniu Compagnie Marie Chouinard starannie wymykają się zasadom hermeneutyki, pozostawiając widzom i krytykom szerokie pole do własnych interpretacji, z których żadna nie będzie jedyną właściwą lub błędną.

Daria Šemberová, Praga
Internetowy Magazyn „Teatralia” 109/2014

Święto wiosny (The Rite of Spring / Svícení jara)

Choreografia, kierownictwo artystyczne, reżyseria światła: Marie Chouinard

Muzyka: Signatures sonore, Rober Racine, 1992; Święto wiosny, Igor Strawiński, 1913

Interpretacja: Sébastien Cossette-Masse, Paige Culley, Valeria Galluccio, Leon Kupferschmid, Lucy M. May, Sacha Ouellette-Deguire, Mariusz Ostrowski, Carol Prieur, James Viveiros, Megan Walbaum

Kostiumy: Liz Vandal

Make-up: Jacques-Lee Pelletier

Stylizacja fryzur: Daniel Éthier

Miejsce i data premiery: National Arts Centre, Ottawa, 18 lipca 1993

 

 

Henri Michaux: Mouvements

Choreografia i kierownictwo artystyczne: Marie Chouinard

Oryginalna muzyka: Louis Dufort

Interpretacja: Sébastien Cossette-Masse, Paige Culley, Valeria Galluccio, Leon Kupferschmid, Lucy M. May, Sacha Ouellette-Deguire, Mariusz Ostrowski, Carol Prieur, James Viveiros, Megan Walbaum

Dźwięk: Edward Freedman

Reżyseria światła: Marie Chouinard

Kostiumy: Marie Chouinard

Stylizacja fryzur: Marie Chouinard

Miejsce i data premiery: Międzynarodowy Festiwaly Tańca ImpulsTanz, Wiedeń, 2 sierpnia 2011

fot. materiały organizatorów