Siedem historii, siedem przyczyn, siedem aktów apostazji

Siedem historii, siedem przyczyn, siedem aktów apostazji

Zagadnienia religijności i pobożności we współczesnym społeczeństwie stanowią problem aktualny i często poruszany w publicznej dyskusji. Niewierni Piotra Ratajczaka trafnie wpisują się w ten krajobraz i mogłoby się wydawać, że autor opowie się zdecydowanie po jednej ze stron albo że przedstawienie zostanie odczytane jako dość jednoznaczne, nawet niezależnie od woli jego twórców. Na szczęście reżyser uniknął takich pułapek, co pomaga również widzowi w odbiorze.

W swoim spektaklu Piotr Ratajczak stara się, mniej lub bardziej obiektywnie, ukazać i zanalizować poglądy reprezentantów określonych grup społecznych na temat nawet nie samej wiary, ale instytucji Kościoła. Akt apostazji jest definitywnym zerwaniem z Kościołem, „wypisaniem się” z tej organizacji. Tym samym postaci podejmują ostateczne decyzje. Jednak najciekawsza jest droga poszczególnych osób prowadząca do podjęcia takiego kroku. W monologach bohaterowie opowiadają swoje historie i przedstawiają przyczyny odejścia z Kościoła. Owe powody mają różne zabarwienia – od podążania za pewnego rodzaju modą, przez autentyczną potrzebę, po konieczność wynikającą z niemożności pogodzenia swojego życia z nauką Kościoła.

Mamy więc do czynienia z dziennikarką telewizyjną, czy raczej celebrytką, robiącą to bardziej „pod publiczkę”, z artystą szokującym swoimi dziełami, dla którego apostazja jest tylko kolejnym etapem kariery, następnie z dziecięcym onkologiem, który traci resztki wiary i przestaje widzieć sens przez to, z czym obcuje na co dzień w pracy. Kolejną bohaterką jest „dziecko z próbówki”. Nastolatce, byłej uczestniczce oaz, zawalił się świat, gdy rodzice wyznali jej, że nie została poczęta „naturalnie”. Jest również wzorowy ksiądz, który nie dość, że się zakochuje, to jeszcze w mężczyźnie. Z kolei młody człowiek cierpią na nerwicę eklezjogenną i dosłownie „boi się Boga”. Jest także przykładny i szanowany obywatel małego miasteczka, o wyrobionych poglądach, w obrębie których nie mieści się przynależność do Kościoła katolickiego.

Motywacje bohaterów – niektóre poważne i autentyczne, a inne trochę błahe – są skrajnie odrębne. Różne są także przełomowe momenty, w których decydują się na dokonanie tego aktu. Jednakże ciekawą różnicą jest ich podejście do religii, ich pierwotny „poziom wiary”. Ukazuje to proces, drogę jaką przeszli i daje widzowi prawo do własnej oceny tej decyzji i wyciągnięcia wniosków, które nierzadko mogą być przyporządkowane na niekorzyść instytucji kościelnych.

Nie wyróżniająca się niczym forma spektaklu pomaga wyraźnie wybrzmieć jego treści. Aktorzy monologują lub odgrywają proste sceny wśród równie nieskomplikowanej, choć wymownej scenografii, adekwatnej zresztą do stylu poprowadzenia aktorów przez reżysera, Piotra Ratajczaka. Scena naśladuje mianowicie wystrój i układ przestrzenny kościoła. Przedziela ją podłużny dywan, wiodący do ściany z wgłębieniem, która ma przywodzić na myśl ołtarz. Po obu stronach dywanu znajduje się parę rzędów prostych ławek.

Nie jest to spektakl skomplikowany w formie, ale za to niezwykle istotny w treści. Ratajczak nie sili się także na tanią kontrowersję, ale stara się ukazać pewien problem i go przeanalizować. Dzięki temu zachowuje klasę. Spektakl kończy się odczytaniem przez bohaterów aktu apostazji, który – choć ten sam – po poznaniu indywidualnych przyczyn podjętych decyzji w ustach każdego z nich zabrzmi inaczej.

Katarzyna Dreszer, Teatralia Kraków
Internetowy Magazyn „Teatralia” numer 46/2013

Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie

Niewierni

reżyseria: Piotr Ratajczak

scenariusz: Piotr Rowicki

scenografia: Grupa Mixer

opracowanie muzyczne: Piotr Ratajczak

występują: Przemysław Chojęta, Dariusz Fodczuk, Izabela Gwizdak, Joanna Król, Barbara Kurzaj, Paweł Pabisiak, Tomasz Pisarek

premiera: 8 listopada 2012

Katarzyna Dreszer – ur. 1987 roku, studentka teatrologii oraz absolwentka prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. W „Teatraliach” publikuje od grudnia 2010 roku. Interesuje się wieloma rzeczami, ale przede wszystkim: teatrem, kinem i szeroko pojętą sztuką wizualną, architekturą, literaturą, prawem własności intelektualnej...