Prapremierowy tydzień w Bydgoszczy (XII Festiwal Prapremier)

Prapremierowy tydzień w Bydgoszczy (XII Festiwal Prapremier)

Po raz XII bydgoska scena gościła prapremierowe spektakle z całej Polski. Tegoroczna edycja Festiwalu Prapremier skupiła się wokół tematyki związanej między innymi z konsumpcjonizmem (Klub miłośników filmu MISJA), fanatyzmem religijnym (Betlejem Polskie), poszukiwaniem własnej i lokalnej tożsamości (Piąta strona świata), a także próbą zmierzenia się z wielkimi ikonami lat 60. (Kalina, Morrison/Śmiercisyn).

Od 28 września do 6 października zaprezentowano dziesięć spektakli konkursowych oraz cztery pokazy dodatkowe. Festiwal otworzyła Podróż zimowa w reżyserii Mai Kleczewskiej z Teatru Polskiego w Bydgoszczy i Teatru Powszechnego w Łodzi, oparta na nagradzanym tekście austriackiej noblistki Elfriede Jelinek. Spektakl jest próbą bliższego przyjrzenia się instytucji małżeństwa, spojrzeniem na ludzki obłęd, chorobę psychiczną i śmierć. A wszystko to przy klasycznych dźwiękach Schuberta.

W kolejnym dniu Teatr Nowy z Poznania wystawił Firmę w reżyserii Moniki Strzępki na podstawie tekstu Pawła Demirskiego – polityczno-ekonomiczny thriller o rozpadzie PKP na tle ludzkich tragedii i nieudanych reform społecznych.

Chyba jednym z najbardziej wyczekiwanych przedstawień (co można wnioskować po licznej widowni) był Morrison/Śmiercisyn Pawła Passiniego z Opolskiego Teatru Lalki i Aktora. Przedstawienie postaci Jima Morrisona jako poety wyklętego jest też pewnego rodzaju refleksją nad współczesnym wizerunkiem młodzieżowych idoli kreowanych przez media.

Niewątpliwie jednak bydgoska publiczność najliczniej przybyła na Kalinę Małgorzaty Głuchowskiej z Teatru Polonia i Och Teatru w Warszawie. Monodram Katarzyny Figury ukazał Kalinę Jędrusik w futurystycznej wizji współczesnego symbolu seksu, analizując przy tym tragiczne wydarzenia z przeszłości, które ukształtowały skandalizujący wizerunek artystki.

Ciekawie wypadła także propozycja Teatru Pinokio z Łodzi, który wystawił Balladyny i romanse według Ignacego Karpowicza w reżyserii Konrada Dworakowskiego. W spektaklu dyplomowym studentów wrocławskiej PWST aktorzy wcielają się w bogów, a ludzi grają lalki. To interesujące zderzenie boskiego i ludzkiego świata tworzy subiektywną konstrukcję świata.

Wśród pokazów konkursowych nie mogło zabraknąć reprezentacji z Krakowa, a konkretniej – z Nowej Huty. Teatr Łaźnia Nowa zaprezentował Klub miłośników filmu MISJA w reżyserii Bartosza Szydłowskiego. Przedsatwienie nawiązuje do znanego filmu Misja Rolanda Joffe, przestrzegając przed łatwością zgubienia się w dżungli konsumpcjonizmu.

Współczesną wizję Adama i Ewy przedstawił Teatr im. Horzycy z Torunia. Spektakl Upadek pierwszych ludzi w reżyserii Iwony Kempy przenosi biblijnych grzeszników na budowę warszawskiego metra, gdzie mają odnaleźć utracony raj.

O utraconym raju traktowała także kolejna festiwalowa odsłona, tym razem z Teatru Śląskiego w Katowicach. Piąta strona świata w reżyserii Roberta Talarczyka to ludyczna opowieść o idyllicznych Szopienicach w okresie powstań śląskich i II wojny światowej. Historia kształtowania się śląskiej tożsamości również cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem wśród widzów.

Teatr Dramatyczny z Wałbrzycha wystawił Betlejem Polskie w reżyserii Wojciecha Farugi inspirowane Betlejem… Rydlowskim. Lucjan Rydel zastanawiał się, co by było, gdyby Jezus narodził się w Krakowie, a Wojciech Faruga umieścił cud niepokalanego poczęcia w małej miejscowości wśród ludzi głęboko wierzących.

Requiemaszyna Instytutu Teatralnego była ostatnim pokazem konkursowym. W spektaklu wyreżyserowanym przez Martę Górnicką punktem wyjścia stała się twórczość Władysława Broniewskiego. To rozpaczliwy głos chóru pracowników/robotników/robotów stłumiony przez neoliberalną władzę.

Po obejrzeniu dziesięciu propozycji konkursowych, jury w składzie: Agnieszka Lubomira Piotrowska, Mike Urbaniak oraz Jacek Wakar przyznało Grand Prix XII Festiwalu Prapremier spektaklowi Podróż zimowa w reżyserii Mai Kleczewskiej. Dwie pierwsze nagrody aktorskie otrzymali: Julia Wyszyńska za rolę w spektaklu Podróż zimowa oraz Sambor Dudziński za rolę Jima Morrisona w Morrison/Śmiercisyn. Równorzędne wyrożnienia przyznano także aktorom ze spektaklu Firma: Antoninie Choroszy za rolę Kobiety Dwudziestolecia i Radosławowi Elisowi za rolę Posła. Nagrodę otrzymał też Przemysław Sokół za muzykę do spektaklu Piąta strona świata.

Podczas tegorocznej edycji Festiwalu Prapremier w pamięć zapadły spektakle, które wyróżniały się szczególnie koncepcją widowiska i poziomem gry aktorskiej. Do nich niewątpliwie zaliczyć można: Klub miłośników filmu MISJA z rewelacyjną rolą Radosława Krzyżowskiego, doskonałą reżyserię spektaklu Piąta strona świata z klimatyczną muzyką Przemysława Sokoła oraz niekwestionowanego zwycięzcę – Podróż zimową.

W ramach Festiwalu Prapremier obok konkursu głównego odbyły się pokazy czterech innych spektakli, w tym dwóch międzynarodowych koprodukcji. Na początek Festiwalu Teatr Polski w Bydgoszczy oraz Schlachthaus Theater w Bernie zaprezentowali Against w reżyserii Nilsa Torpusa, poruszający temat inwigilacji w Internecie. Tu największe wrażenie zrobiły scenografia Agaty Skwarczyńskiej oraz brawurowa rola Michała Jarmickiego jako Polaka z depresją. Druga z koprodukcji to spektakl powstały w ramach projektu Cztery miasta, cztery historie, w którym uczestniczyły teatry: Staatsschauspiel Dresden, Zagreb Youth Theatre, Birmingham Repertory Theatre i Teatr Polski z Bydgoszczy. Europa w reżyserii Janusza Kicy to opowieść o współczesnych Europejczykach próbujących zrozumieć zmiany zachodzące na wciąż rozwijającym się kontynencie. Satyryczna forma przedstawienia współgra z lekkością współpracy utalentowanych aktorów z czterech stron Europy.

Podczas festiwalu odbyła się też premiera aktorów z Młodej Sceny działającej przy bydgoskim teatrze. Pod okiem Doroty Ogrodzkiej stworzyli Skąpo – dosyć poprawną wariację na temat Skąpca Moliera. Spektakl poprzedzony był cyklem akcji performatywnych w przestrzeni miejskiej. Zarówno te akcje, jak i samo przedstawienie są wynikiem młodzieżowych refleksji na temat kapitalistycznej wizji współczesnego świata, pogoni za pieniądzem i dobrami materialnymi. Trzeba przyznać, że – jak na amatorów – młodzi nienajgorzej poradzili sobie z tematem, co szczególnie widoczne było u odtwórców roli Elizy, Marianny i Walerego.

Bardzo pozytywnym zaskoczeniem podczas festiwalu był pokaz Zachem. Interwencja w reżyserii Aleksandry Jakubczak i Małgorzaty Wdowik. To bardzo dobrze przemyślany i poprawnie zrobiony przykład teatru dokumentalnego, który na warsztat wziął społeczność byłych pracowników zakładów chemicznych ZACHEM w Bydgoszczy. Na spektakl składają się sentymentalne wspomnienia „zachemowców” opowiadających o zamkniętym rozdziale w ich życiu. Warto dodać, że oprócz dwójki bydgoskich aktorów, na scenie występują dwaj autentyczni byli pracownicy zakładów chemicznych.

Tegoroczna edycja Festiwalu Prapremier na pewno zaskoczyła selekcją spektakli konkursowych, toteż mniejszym zaskoczeniem okazał się werdykt jury. Niemniej jednak przez cały tydzień Bydgoszcz, jak co roku, stała się centrum teatralnych wydarzeń i niebywałą okazją do niezwykłych spotkań. Sama idea Festiwalu bowiem przyciągnęła tłumy fanatyków, którzy w prapremierach upatrują przyszłość polskiego teatru.

Maria Górecka, Teatralia Trójmiasto
Magazyn Internetowy „Teatralia”, numer 71/2013

XII Festiwal Prapremier, 28 września – 6 października 2013, Bydgoszcz