Pozorny człowiek (Iwona, księżniczka Burgunda)

Węgierski spektakl został otwarty symboliczną sceną, podczas której, z wyświetlonych na szarym papierze kwiatów, przebijają się, niczym larwy owadów, przedstawiciele świty księcia Filipa. Koronowane głowy wyróżniały się spośród innych ludzi ubiorem w kolorze złota, co więcej, zostały zamknięte w złotych klatkach, ponieważ  ci, którzy z pozoru mają najwięcej do powiedzenia, są zazwyczaj najbardziej ograniczeni ze względu na wysoką pozycję.

Potwierdzeniem może być brak dopasowania Iwony do jednego ze złotych królewskich kształtów. Dziewczyna bowiem, ze swoją naturalną prostotą, w żaden sposób nie chce upodobnić się do tych, którzy tylko udają kogoś innego. Jednostka funkcjonująca w grupie, która ma własne zdanie, a nawet odwagę, aby je głośno wyrazić, w kontakcie z silniejszym nie może być sobą, ponieważ przekroczyłaby ogólnie przyjęte zasady. Dlatego nie są w stanie obronić „Cimcirymci” ani dworzanin, ani Iza, których zobowiązuje przynależność do królewskiego dworu.

Emocje towarzyszące postaciom podsyca sugestywnie brzmiąca muzyka, tajemnice ludzkiego zachowania spowijają duże ilości dymu, poplątanie życiowych ścieżek odzwierciedlają postaci owinięte w połacie szarego papieru –  są niczym w kokonie, z którego rodzi się życie. Członkowie służby dworskiej  ubrani w czarne długie płaszcze, działają w tajemnicy. Osobą kontrastującą z „rozmemłaną dziewczyną” jest emanująca sex appealem Iza, która wyglądem, ubiorem, ruchem, zachowaniem „pogrąża” Iwonę. Im więcej Iza pokazuje, tym mniej wyraźna staje się Iwona, która zdaje się niczego nie przeżywać, zupełnie jakby nie chciała odbierać bodźców z nieprzyjaznego otoczenia. Reżyserowi udało się osiągnąć efekt „pozornego sukcesu człowieka”, który zamknięty w swojej roli społecznej nie może być sobą. Dziewczyna, wyśmiewana przez wszystkich, z jakiegoś powodu budzi zainteresowanie. Inni przestają nad sobą panować. Obnażając się, pokazują najgorsze strony swojej osobowości.

 

Diana Tomaszewska, Teatralia Radom

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 181/2016

 

XII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu, 22-29 października 2016 r.

„Iwona, księżniczka Burgunda”, reż. Jaroslav Fedoryshyn – koprodukcja Váci Dunakanyar Színház, Vác & Nemzeti Színház, Budapeszt (Węgry)

fot.  Peter Cservenák