Ona i on, czyli rzecz o Komornickiej

W ostatnim czasie w teatrze zapanowała interesująca moda na wystawianie biografii. Na sceniePrapremier InVitro w Lublinie oraz w Teatrze Polskim w Bydgoszczy można oglądać jedną z takich biografii, chociaż dosyć niezwykłą. Spektakl Komornicka. Biografia pozorna w reżyserii Bartka Frąckowiaka i dramaturgii Weroniki Szczawińskiej to opowieść o kobiecie, która w pewnym momencie swojego życia ogłosiła, że jest mężczyzną – Piotrem Odmieńcem Włastem. 

W niewielkim pomieszczeniu, wśród dziewiętnastowiecznych, nieco dziwnych przedmiotów, jawi się ciemna postać, ni to kobieta, ni mężczyzna. Zaczyna opowiadać historię swojego życia. Życia kobiety nieszczęśliwej, zaniedbywanej przez ojca i męża. Nuda – ktoś by pomyślał. I rzeczywiście, z początku przez wciąż powtarzające się sceny opowieści i zapisywania myśli spektakl może wydawać się troszkę nużący. Jednak po pewnym czasie, obserwując jak przez tę delikatną kobietę przemawia męski, stanowczy głos, widz doznaje szoku. Akcja ograniczona jedynie do ciągłego monologu wciąga do tego stopnia, że po półtoragodzinnym spektaklu mamy ochotę na więcej.

W przedstawieniu można dostrzec ogrom pracy włożonej przez trzy wielkie nazwiska: Frąckowiak, Szczawińska i Sokołowska. Postać Komornickiej została zaprezentowana w bardzo dopracowany sposób. Na scenie widać zarówno taktowną kobietę, wprowadzaną na salony przez kuzyna, jej romantyczną duszę i uległość, jak i silnego i zdecydowanego mężczyznę, nieco despotycznego, a także człowieka chorego psychicznie. To wszystko w jednej osobie. Dobrze zostały pokazane niełatwe relacje rodzinne bohaterki, najpierw z rodzicami i rodzeństwem, później z mężem, który próbował ją zabić.

Komornicka brawurowo zagrana przez Anitę Sokołowską to chyba jedna z najbardziej znaczących ról w karierze tej aktorki. Widać tu nie tyle solidny warsztat, co dokładne wyczucie skomplikowanej postaci. Z lekkością dopasowuje się i zmienia z Komornickiej w Piotra Własta i na odwrót, a co ważne, nie daje się przy tym pogubić widzom.

Komornicka. Biografia pozorna jest w istocie opowieścią o postaci pozornej. To wnikliwa interpretacja życia, myśli i odczuć kobiety, którą być może pewne doświadczenia zmusiły czy też pokierowały do zmiany płci. Jak widać, Komornicka nie była jedynie poetką – miała też w sobie coś z wieszczki. Co najważniejsze jednak, sztuka nie jest kiczowatą historią o zmianie płci (tej społeczno-kulturowej), ale mądrą i dogłębną analizą osobowości Marii i Piotra.

Maria Górecka, Teatralia Trójmiasto
Internetowy Magazyn „Teatralia” numer 4/2013

Komornicka. Biografia pozorna

główny producent: HOBO Art Foundation

koproducenci: Scena Prapremier InVitro w Lublinie, Teatr Polski w Bydgoszczy

reżyseria: Bartek Frąckowiak
dramaturgia: Weronika Szczawińska
scenografia, kostiumy: Anna Maria Karczmarska
muzyka: Krzysztof Kaliski
reżyseria światła, wideo: Bartosz Nalazek
software: Krzysztof Trzewiczek
obsada: Anita Sokołowska
premiera lubelska: 24 lutego 2012
premiera bydgoska: 9 marca 2012