Miłość zysków i strat (Stosunki prawne)

Miłość zysków i strat (Stosunki prawne)

Stosunki prawne to współczesna farsa mieszczańska. Maria Seweryn w lekkiej i przystępnej formie reżyseruje sztukę podejmującą temat relacji damsko-męskich. Na przykładzie sfrustrowanej bizneswoman kreśli portret miłości uwikłanej w kulturę, w której związek dwojga ludzi jest niczym innym jak długoterminową transakcją regulowaną przez prawo.

Stosunki prawne opowiadają o łaknieniu miłości, a zarazem niemożności jej doświadczania. Brak w niej miejsca na romantyczne uniesienia, poszukiwania bratniej duszy czy wreszcie akceptację drugiego człowieka. Potrzeba bycia kochanym i obdarzenia kogoś miłością staje się częścią ekonomicznego bytu jednostki i określenia jej statusu społecznego. W sztuce rysowanej grubą kreską łzy i rozpacz doprowadza się do skrajności, a ludzkie dramaty nabierają komicznych cech. I choć to śmiech przez łzy, widzowie bawią się świetnie, gdyodnajdują w stereotypowych sytuacjach sceny z życia.

Konstrukcja sztuki opiera się na schemacie wizyty u psychoanalityka. Dojrzała i elegancka kobieta sukcesu zwierza się ze swoich problemów małżeńskich. Na początku sprawa zostaje sprowadzona jedynie do sfery seksualnej, z biegiem czasu okazuje się, że problem jest bardziej skomplikowany. Barbara Kurzaj, wcielająca się w postać bizneswoman, tworzy kodeks prawny, w którym skrupulatnie formułuje kolejne zapisy regulujące pożycie małżeńskie. Znajdują się w nich takie punkty sporne, jak wyrzucanie śmieci, wspólne zakupy, porządek w domu, gotowanie, rozmowa, spędzanie wolnego czasu, aż po częstotliwość pożycia seksualnego. Wszystkie potencjalne konflikty męsko-damskie zostają ujęte w szczegółowej umowie zawieranej między kobietą a mężczyzną. To kolejny dokument, który obok rozdzielności majątkowej ma być podpisany przy zawieraniu małżeństwa. Jego głównym celem jest zapewnienie szczęścia i stabilności w związku. Prawo i sztywne regulacje mają gwarantować bezpieczeństwo i kończyć spory. Uczucia jednak wymykają się prostej klasyfikacji, a brak podstawowej relacji międzyludzkiej opartej na miłości i akceptacji przeradza się w osobiste tragedie.

Chciałoby się powiedzieć – każda epoka ma miłość taką, na jaką zasługuje. Współczesność zdominowana przez idee kapitalizmu, bogacenia się i podwyższania statusu społecznego wpływa także na relacje międzyludzkie. Stosunki prawne można określić jako farsę mieszczańską. To w niej odbija się jak w krzywym zwierciadle część miejskiego życia i wyłaniają się portrety osób pochłoniętych ideą osobistego sukcesu. To świat, w którym wartość jednostki da się zmierzyć, przeliczyć na pieniądze i wycenić. Realne znaczenie zyskują znajomości i kontakty towarzyskie, co zwykło się określać terminem kapitał społeczny.

Komedia Stosunki prawne relacje damsko-męskie ujmuje w stereotypowy sposób. Hedonistyczna postawa kobiety i mężczyzny skoncentrowana na zaspokajaniu coraz to nowych pragnień nie pozwala na budowę trwałego związku. Zdrada stanowi integralną część tego układu, stymuluje nieustannie poszukujących wrażeń.

Spektakl jest grany w Och-Teatrze, w samym środku tętniącej życiem Warszawy, w kameralnej przestrzeni kawiarni, co wpływa na kontekst odbioru sztuki. Oszczędna scenografia ogranicza się do kilku rekwizytów określających status materialny postaci. Wąska scena, ciemne kotary i biurowe krzesło, które pełni funkcję kozetki w gabinecie psychoanalityka, kierują uwagę na relację między pacjentką a psychologiem. Spektakl rozgrywa się w przestrzeni słowa i gry aktorskiej wytworzonej przez parę aktorów – Beatę Kurzaj i Michała Zielińskiego.

Stosunki prawne portretują świat bogatych, wykształconych i ciężko pracujących ludzi, którzy mimo sukcesu zawodowego nie mogą znaleźć szczęścia w życiu. Wyspecjalizowane umiejętności i paragrafy prawne nie zaspakajają emocjonalnych potrzeb człowieka, a hedonistyczny styl życia utrudnia zbudowanie głębokiej i trwałej relacji. To sztuka rozrywkowa z gatunku lekkich i przyjemnych, z podskórnie ukrytą refleksją. Gorzki smak w ustach pojawia się tuż po głośnym śmiechu.

Anna Galewska, Teatralia Warszawa
Internetowy Magazyn „Teatralia” numer 112/2014

Och-Teatr w Warszawie

Stosunki prawne

reżyseria: Maria Seweryn

obsada: Barbara Kurzaj i Michał Zieliński

scenografia i kostiumy: Katarzyna Adamczyk

światło: Waldemar Zatorski

dźwięk: Michał Cacko

premiera: 20 września 2014

fot. mat. teatru