Maszyna choreograficzna

Maszyna choreograficzna

Zainicjowany w 2013 roku w Cricotece projekt kuratorski „Maszyna choreograficzna” do tej pory oscylował wokół poszukiwań miejsc wspólnych w twórczości Tadeusza Kantora i we współczesnej choreografii. W tym roku wybór padł na Oskara Schlemmera (1888-1943) artystę związanego z Bauhausem oraz konstruktywizmem, którego twórczość była niezwykle istotną inspiracją sztuki Tadeusza Kantora.

Śladów tych podobieństw można szukać we wczesnych spektaklach Kantora, jak „Śmierć Tintagilesa”, „Balladyna” czy „Powrót Odysa”. Schlemmer, podobnie jak Kantor, nie zajmował się bezpośrednio tańcem ani choreografią, z wykształcenia był malarzem i rzeźbiarzem, jednak przestrzeń i ruch – także choreograficzny – stanowiły dla niego impuls do tworzenia i były swoistym wyzwaniem do kreacji. Dorobku Oskara Schlemmera – podobnie zresztą jak Tadeusza Kantora – nie da się zamknąć w obszarze jednej dyscypliny. Swoją sztuką Schlemmer otworzył nową drogę wiodącą ku tańcowi abstrakcyjnemu.

Tegoroczny program Maszyny choreograficznej bada współistnienie w dziele scenicznym dwóch wartości: organiczności i mechaniki. A co z tym związane także sposób, w jaki artyści pracują z obiektami, maszynami i swoim ciałem.

Kuratorka: Anna Królica

Harmonogram wydarzeń Maszyny choreograficznej 2015

Schlemmer. Analogie

12.09.2015 godz. 19.00 Chipping / Anna Konjetzky

13.09.2015 godz. 19.00 Chipping / Anna Konjetzky

27.09.2015 godz. 19.00 Mechaniczne sny / Barbara Bujakowska (premiera)

30.09. 2015 godz. 19.00 Radiance, lo-res / Alex Baczyński-Jenkins (premiera)

02.10.2015 3 P /Kacper Lipiński / Circus Ferus

03.10.2015 Śmierć. Ćwiczenia i wariacje / Renata Piotrowska

04.10.2015 Uroda życia / Karolina Garbacik

03.11.2015 Kantor_Tropy: On a Sunny Day / Saburo Teshigawara/ KARAS / Amareya Theatre & Guests

04.11.2015 Kantor_Collage / Amareya Theatre & Guests

08.11. 2015 Balet koparyczny / Iza Szostak (premiera)

repertuar-mch

Imprezy towarzyszące

12.09.2015 godz. 17.00 Człowiek jak alfa i omega”. O teatrze Oskara Schlemmera wykład prof. Małgorzaty Leyko

14.09.2015 godz. 10.00 – 13.00 Taneczne atelier wokół ‘Chipping  – warsztat z Anną Konjetzky i Sahrą Huby

27.09.2015 godz. 17.00 Laboratoryzacja świata wykład dr Samuela Nowaka

03.10.2015 godz. 17.00 Etyka posthumanistyczna wykład dr Samuela Nowaka

08.11.2015 godz. 20.30 Sztuka bez performera? Miejsce i ranga obiektów, maszyn, marionet w praktyce scenicznej (Anna Królica, Katarzyna Lemańska, Katarzyna Słoboda, Iza Szostak, Mateusz Szymanówka, Karolina Wycisk)

***

Schlemmer. Analogie

Zainicjowany w 2013 roku projekt kuratorski Maszyna choreograficzna do tej pory oscylował wokół poszukiwań miejsc wspólnych w twórczości Tadeusza Kantora i we współczesnej choreografii. W tym roku stało się inaczej – jako kuratorka projektu sięgnęłam jeszcze dalej, w głąb historii. Mój wybór padł na Oskara Schlemmera (1888-1943), artystę istotnego w procesie formacyjnym dla Tadeusza Kantora, związanego z Bauhausem oraz konstruktywizmem. Śladów tych podobieństw można szukać we wczesnych spektaklach Kantora, jak Śmierć Tintagilesa, Balladyna czy Powrót Odysa. Schlemmer, podobnie jak Kantor, nie zajmował się bezpośrednio tańcem ani choreografią – z wykształcenia był malarzem i rzeźbiarzem, jednak przestrzeń i ruch (także choreograficzny) stanowiły dla niego impuls do tworzenia, były swoistym wyzwaniem do kreacji.

Dorobku Oskara Schlemmera – podobnie zresztą jak Tadeusza Kantora – nie da się zamknąć w obszarze jednej dyscypliny. Jednak w tańcu, Schlemmer otworzył nową drogę, wiodącą ku tańcowi abstrakcyjnemu. Co ciekawe, mimo że pozostawił po sobie wiele obrazów, rysunków, szkiców i rzeźb, do historii przeszedł jako twórca Baletu triadycznego. W tym spektaklu tanecznym posługiwał się kostiumami materiałowymi, które anektowały w zupełności ciała wykonawców (może ten pomysł nieco przypominać późniejszą koncepcję bio-obiektu Kantora). Zdeformowane i jakby ulepione na nowo przez kostium ciała aktorów, nabierały innych proporcji i parametrów, tak że performerzy sprawiali wrażenie poruszających się, wielkich marionetek lub abstrakcyjnych obiektów. Z racji tej niezwykłej uważności plastycznej na kostium teatralny, bywał Schlemmer oskarżany (niesłusznie) o dehumanizację aktora. Wybrani, którzy znają pisma teoretyczne Schlemmera, wiedzieli jednak, że w jego koncepcji teatru nie było miejsca na to, aby zastąpić performera – maszyną, obiektem czy marionetką. Na scenie mógł wystąpić tylko aktor złożony z „krwi i kości”, zdolny do przeżyć metafizycznych, odczuwający. W myśleniu Schlemmera liczyła się też forma – to ona wyznaczała ramy tworzenia i sztuki. Interesowały go prawa mechaniki, ponieważ wpływały one na funkcjonowanie człowieka. Zauważał coraz większą technicyzację w społeczeństwie, a ta obserwacja oraz jej konsekwencja – zastępowanie człowieka przez maszynę – napawały go niepokojem.

Tworząc tegoroczny program Maszyny choreograficznej interesowało mnie przede wszystkim współistnienie w dziele scenicznym dwóch wartości: organiczności i mechaniki. A co z tym związane – sposób, w jaki artyści pracują z obiektami, maszynami i swoim ciałem. Wybrałam dwa spektakle: Chipping Anny Konjetzky oraz Śmierć. Wariacje i ćwiczenia Renaty Piotrowskiej (mimo że wymienieni twórcy w ramach procesu twórczego nie pracowali z kontekstem Schlemmera). Zdecydowałam się na te prace ze względu na swoiste uwiedzenie nimi oraz sposobem, w jaki posługują się obiektami. Mam wrażenie, że wspomniane obiekty występują tu w podobnej funkcji, co materiałowe kostiumy Schlemmera. Decyzja wprowadzenia obiektów do spektaklu stawia nowe pytania i wyzwania wobec twórcy: jak funkcjonuje ciało i obiekt w przestrzeni?; jaka jest ich wzajemna relacja oraz sposób odczuwania ciała przez performera? Bio-obiekt Kantora pojawia się tu jako oczywisty kontekst, podobnie jak filozofia Merleau-Ponty’ego i fenomenologii ciała, stawiająca pytanie: czy mamy ciało, czy jesteśmy ciałem?

Drugi blok spektakli stanowiących program performatywny to prace, które dopiero powstaną podczas rezydencji artystycznych. Zaprosiłam do współpracy trzech niezależnych choreografów z tzw. Pokolenia Solo: Barbarę Bujakowską, Alexa Baczynskiego-Jenkinsa oraz Izę Szostak. Przed nami premiery ich spektakli, efekty procesów twórczych i researchu, zmagania lub tylko rozmowa międzypokoleniowa ze spuścizną po Schlemmerze. Pozostałe trzy spektakle: Uroda życia Karoliny Garbacik, 3P Kacpra Lipińskiego / Circus Ferus oraz Kantor_Tropy nawiązują do strategii znanych z dzieł Kantora i przeniesionych na teren polskiej współczesnej choreografii.

Anna Królica

kuratorka projektu

***

12.09.2015, godz. 19.00

13.09.2015, godz. 19.00

Chipping

Wszystko drży: scena w Chipping Anny Konjetzky jest w ciągłym ruchu: poruszają się sześciany — raz bardzo powoli i prawie niezauważalnie, raz szybciej, jak gdyby niszcząc wszystko wokół. Zmieniające się obrazy i kształty zalewają przestrzeń, przełamują ją, rozszerzają lub spłaszczają. W centrum: ciało tancerki, które usiłuje dochodzić swych praw względem przestrzeni; musi się dostosować do coraz to nowych okoliczności, znaleźć drogę ucieczki.

Ciało musi się stale dostosowywać do nowej sytuacji, znajdując dla siebie wyjście w rozedrganej przestrzeni: każdy krok to nowy akt balansowania, każdy ruch jest opracowywany na nowo, ma nową przeciwwagę, odnajdywana jest nowa droga wyjścia. Na tej scenie nawet nieruchome ciało nie może odpocząć: wprawiona w ruch przestrzeń wkracza by je deformować i pochłonąć. Zniecierpliwione ciało zostaje doprowadzone do granic wycieńczenia. Moim zdaniem zniecierpliwienie to bardzo ciekawy aspekt badań nad ciałem i ruchem. Jednak społeczeństwo także wydaje się być w coraz większym pośpiechu. Zasyp stale dostępnych informacji, pozornie nieograniczona możliwość samostanowienia oraz wymóg stałej produktywności tworzą społeczną przestrzeń, która wymusza na nas – lub umożliwia – wykonywanie określonych “kroków.“ (Anna Konjetzky)

Chorografia, scenografia: Anna Konjetzky (www.annakonjetzky.com)
Taniec: Sahra Huby
Muzyka: Brendan Dougherty
Video: Timm Burkhardt
Scenografia: Anton Lukas
Kierownik techniczny: Barbara Westernach
Menager projektu: Laura Martegani (RAT&TAT kulturbuero) 

Anna KONJETZKY 

Choreografka, artystka.

Studiowała w Brukseli i w Berlinie: taniec współczesny, bodyweather oraz taniec oparty na metodzie Jacques’a Lecoqa (szkoła teatru ciała Lassaad).

Od 2005 roku tworzy spektakle i instalacje taneczne, w których kluczową rolę odgrywają kwestionowanie i organizacja przestrzeni. Jej prace pokazywane były m. in. podczas festiwali: Spielart, Dance, Tanzwerkstatt München, Unidram Potsdam, Tanztage Regensburg oraz Danse Balsa Marni Bruxelles (a stworzona przez nią instalacja taneczna Abdrücke została zaproszona w 2012 roku do udziału w Tanzplattform Deutschland). W latach 2005–2008 pracowała również jako asystentka choreografki Wandy Golonka w Schauspiel we Frankfurcie nad Menem. Konjetzky jest laureatką wielu nagród i stypendiów — otrzymała m. in. (wraz z Germaine Acogny z Senegalu) stypendium taneczne Departamentu Stanu w Berlinie (2006) oraz stypendium miasta Monachium (2011). W roku 2009 wygrała konkurs Operare zorganizowany przez Operę Współczesną w Berlinie. W tym samym roku przygotowane przez nią — dla tancerki Sahry Huby — solo (Elephantengedächtnis) uznano za najlepsze niemieckie solo taneczne zaprezentowane podczas festiwalu Euro-Scene w Lipsku. W roku 2014, Anna Konjetzky została uhonorowana przez miasto Monachium nagrodą Förderpreis Tanz der Landeshauptstadt München. Była także nominowana do nagrody George Tabori Preis, zaś od 2012 do 2014 roku bierze udział w projekcie Global City – Local City, jako jedna z piętnastu europejskich artystów.

Obecnie — dzięki trzyletniemu wsparciu finansowemu miasta Monachium — pracuje jako artystka-rezydentka w Muffathalle Munchen.

***

27.09.2015, godz. 19.00 (premiera)

Mechaniczne sny  

Przeszłość i przyszłość mechaniczna.

Koledzy, przyjaciele mechaniczni.

Teraźniejszość mechaniczna.

Mechaniczne czynności.

Zasypiam i budzę się w mechanicznym śnie.

Mechaniczna JA.

Mechaniczny TY.

koncept: Basia Bujakowska

wykonanie: Basia Bujakowska, Mariusz Raczyński

Basia BUJAKOWSKA

Performerka, tancerka, artystka niezależna.

Absolwentka Institut for Dance Art / Anton Bruckner Universitat (Linz) oraz P.F. P w Salzburg Experimental Academy of Dance (SEAD).

Do jej najważniejszych prac należą: Śniło mi się, że pozostał po nas pusty pokój (2013),

ID- ance (2013) oraz Dying Swan (2015).

Mieszka w Krakowie. Prowadzi zajęcia taneczne z dziećmi, młodzieżą oraz osobami starszymi. Współpracuje z lokalnymi twórcami. Współtworzy krakowskie studio taneczne Hurtownia Ruchu, w którym prowadzi zajęcia z tańca współczesnego.

***

30.09. 2015, godz. 19.00 (premiera)

Radiance, lo-res

Lo-res, czyli mała rozdzielczość, rozmywa kontury podmiotu i jednocześnie przypomina o jego materialności. Obraz o małej rozdzielczości jest wynikiem cyrkulacji, podczas której staje się afektem przekształconym w ciało, aby na powrót (znowu) stać się obrazem.

Lo-res ciała to tracące swoje pochodzenie, lepkie odpady cyfrowe najniższej rangi. Są symptomem ruchu i mutacji współczesnych ciał, czyli bio-obiektów. Bio-obiekt jest naukowym terminem służącym do opisywania nowych form życia tworzonych według procesów bio-mediacji, które zamazują granice między żywym a sztucznym, ludzkim a nie-ludzkim. Koncept bio-obiektu przenosi nas od po-wojennej alienacji do alienów XXI wieku. High-tech, low-life, no future. Beatriz Preciado nazywa ten stan bycia alienem; techno-seksualnością. Radiance, lo-res to choreografia która odbywa się pośród mutacji i zanieczyszczeń, cyrkulacji afektów i ich ucieleśnienia; stara się być świadkiem techno-podmiotowości.

Choreografia: Alex Baczyński-Jenkins

Taniec: Paweł Sakowicz i goście

Kostium i scenografia: we współpracy z Patrycją Piwosz

Alex BACZYŃSKI-JENKINS (ur. 1987) polsko-brytyjski choreograf; zajmuje się mediacją i polityką afektu, podmiotami pożądań i ucieleśnieniem. Baczynski-Jenkins ukończył pilotażowy projekt o kierunku Taniec współczesny, choreografia i kontekst w szkole HZT w Berlinie, uczestniczył w programie Home Workspace stowarzyszenia Ashkal Alwan w Bejrucie. Jego prace były prezentowane m.in. w ramach expo zero oraz przez instytucje takie jak: Performa, Nowy Jork (2011), Komuna Warszawa (2012), Liste, Bazylea (2014), X-Apartments, Homeworks, Bejrut (2013), Sophiensaele Theatre, Berlin (2015) Block Universe, Londyn (2015) Whitechapel Gallery, Londyn (2015). Współpracował z Delfina Foundation w Londynie w ramach programu Performance as Process 2015.

***

02.10.2015, godz. 19.00

3 P

Spektakl taneczny / ruchowy na trzech aktorów

A przepaść zębiasta między nimi… i dyszy Bestia.
Maszyna wszelkich cieczy cielesnych, w swych trybach pełna.
Czy bólu to jęk, czy rozkoszy…
Zrazu nie poznaje,
Acz cielesny ten układ znajomym mu się zdaje.

Choreografia schematów poruszonych, idea opowieści oraz jej prowadzenie:
Kacper Lipiński
Na scenie ruch i słowo czynią: Grzegorz Ciemnoczołowski / Kuba Kapral / Dominik Złotkowski
Tańców i ruchów muzyczne opracowanie: Artur „Sosen” Klimaszewski
Afisz, odzienia oraz fantasmagorie wszelakie: Kiali

Produkcja: Circus Ferus

Premiera: 7 listopada 2014, Teatr Ósmego Dnia (Poznań)

Kacper Lipiński (ur. 1979) — absolwent Akademii Sztuk Pięknych na Wydziale Grafiki, studiował również historię sztuki. Instruktor sztuk walk. W 2004 roku rozpoczął pracę w Polskim Teatrze Tańca, gdzie do roku 2008 wystąpił w kilkunastu spektaklach oraz zajmował się projektowaniem kostiumów i wideo do kilku produkcji. Stypendysta Alternatywnej Akademii Tańca organizowanej przez Art Stations Foundation w Poznaniu. Jako choreograf debiutował (2007) w ramach projektu Stary Browar Nowy Taniec przedstawiając projekt solowy IME EKTASI. Kolejne autorskie spektakle to: DU łe DU (2008), …a słowo ciałem… a z ciała słowo… (2009), Testament (2011), Niepamięć (rzeczywistość zakłamana) (2012), Dziwne zdarzenie mistrza Ło (2012), wOkOłO (2014). Przygotowuje również projekty wideo i akcje performatywne, np. Dźwięk nieprzejawiony lub cykl powiązanych ze sobą performansów ruchowych, osadzonych w relacji ciała z obrazem i muzyką na żywo: Position of A. Place nr.: … W latach 2008–2013 członek niezależnej grupy teatralnej Movements Factory. Od roku 2012 związany z niezależną grupą teatralną Circus Ferus. Aktualnie pracuje jako fotograf, projektant, rysownik, choreograf i performer, starając się łączyć sferę ruchu i sztuk wizualnych. Od 2011 prowadzi zajęcia i rozwija autorski system ruchowy FGD, który kształtuje na bazie wcześniejszych doświadczeń sportowych, tanecznych i sztuk walki.

***

03.10.2015, godz. 19.00

Śmierć. Ćwiczenia i wariacje.

Śmierć jest doświadczeniem, które nie może być opowiedziane. Jest granicą, po przekroczeniu której nie ma powrotu. Ten, kto jej doświadcza, na zawsze odchodzi.

W swoim nowym spektaklu choreografka i performerka — Renata Piotrowska — z dystansem i humorem, konfrontuje to doświadczenie z teatrem — zgodnie z myślą Peggy Phelan, dla której teatr jest miejscem, gdzie społeczeństwo (…) przygotowuje się na stratę, a w szczególności na śmierć.

Piotrowska, usiłując wprost zainscenizować spotkanie ze śmiercią, gromadzi różne scenariusze, składające się na performatywny dyptyk, w trakcie którego choreografka podróżuje przez wieki (nie)doświadczania śmierci i korzysta z artystycznych, kulturowych i społecznych reprezentacji tego ostatecznego doświadczenia.

Wychodząc od obserwacji, że współczesne ciało bardziej niż kiedykolwiek neguje własną śmiertelność, a medialnej wszechobecności umierania towarzyszy chęć wymazania śmierci z codziennego życia, artystka zwraca się w stronę niektórych historycznych zjawisk i fantazmatów, związanych z problematyką śmierci, takich jak średniowieczna ikonografia danse macabre, rytuał, personifikacja kostuchy, makabryczna estetyka gore czy petite mort erotyki. Raz za razem, kreując spotkanie ze śmiercią, wciągając ją w choreografię jak nieuchwytną partnerkę, Piotrowska bada współczesne rozumienie umierania lub jego brak.

koncept, choreografia: Renata Piotrowska

wykonanie: Renata Piotrowska / Ula Zerek

dramaturgia: Bojana Bauer

światło: Joanna Leśnierowska

Partnerzy: Centrum w Ruchu, Wawerskie Centrum Kultury, Centrum Sztuki Współczesnej — Sala Laboratorium, Narodowe Centrum Tańca w Paryżu, La Briqueterie — CDC du Val-de-Marne, Teatr Soho, STSpot w Jokohamie.

Spektakl powstał w ramach programu Badanie/produkcja. Rezydencje choreograficzne — taniec w procesie artykulacji Fundacji Burdąg dofinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt badawczy dofinansowany ze środków Instytutu Muzyki i Tańca.

Podziękowania dla Simona Auffret, Anny Gołdanowskiej, Małgorzaty Ignatowskiej i Marii Stokłosy.

Renata PIOTROWSKA

Choreografka, tanceka, performerka.

W swoich pracach wykorzystuje taniec współczesny, zwłaszcza jego nowe nurty oraz sztuki performatywne. Inspirują ją osobiste doświadczenia oraz teksty teoretyczne z zakresu nauk humanistycznych.

Ma na swoim koncie spektakle: Teraz (2007), Tańcząc z Wrogiem (2007), seria UNKNOWN (2008–2010), break SZTUKA WOJNY (2010), UNKNOWNS.SEANS (2011), film taneczny Inside (2011), The Forest_work in progress (2013), Śmierć. Ćwiczenia i wariacje (2014). W latach: 2008 i w 2010 jej spektakle: Tańcząc z Wrogiem i Unknown były wytypowane do prestiżowego przeglądu — Polska Platforma Tańca.

Jest kilkukrotną stypendystką Instytutu Adama Mickiewicza, Art Stations Foundation oraz stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego programu Młoda Polska (2010) i programu Stypendium Ministra (2013).

Piotrowska jest członkinią warszawskiego kolektywu choreografów Centrum w Ruchu.

/www.renatapiotrowska.pl/

***

04.10.2015, godz. 19.00

Uroda życia

Inspiracją dla spektaklu była kariera (a przede wszystkim: zmienność życiowych losów) polskiej, pochodzącej z Podlasia, gwiazdy kina przedwojennego — Nory Ney. Wielka sława, nagle przerwane pasmo sukcesów, niełatwa dojrzałość aktorki, wreszcie: gorzki schyłek jej życia

Czym jest uroda życia? Wiecznym zdrowiem, aktywnością i pasmem ciągłych sukcesów? Czy może istnieniem pomimo zdarzeń, nie pozwalającym na realizację marzeń i planów, które jeszcze przed chwilą mieliśmy?

Uroda życia to międzynarodowy projekt, przygotowany specjalnie na festiwal Inny Wymiar, w ramach projektu Wschód Kultury. Autorzy i wykonawcy przedstawienia pochodzą z Polski, Hiszpanii i Białorusi.

Koncepcja i choreografia: Karolina Garbacik

Muzyka: Natasza Topor i Bez Różu Ani Rusz

Scenografia i kostiumy: Anna Wojtecka

Multimedia i instalacje: Paweł Dudko

Kreacja i taniec: Alicja GościewskaAnna Łaskarzewska / Olga SkvortsovaAdam Bartoszewicz / Kamil Wawrzuta / Paweł Zaufal

Spektakl zaprezentowano w ramach promocji Miasta Białegostoku.

Karolina GARBACIK

Choreografa, animatorka kultury, tancerka.

Absolwentka Podyplomowych Studiów Teorii Tańca przy Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina. Wykładowczyni m.in. Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, Instruktorskich Kursów Kwalifikacyjnych dla instruktorów tańca nowoczesnego w Białymstoku oraz Policealnego Studium Wokalno-Aktorskiego im. Czesława Niemena w Białymstoku.

Założycielka i właścicielka DanceOFFnia (Studio Działań Kreatywnych) oraz członkini Zarządu Podlaskiego Stowarzyszenia Tańca.

Jako choreografka zrealizowała kilkadziesiąt spektakli tanecznych. Współpracuje z teatrami

w Polsce: z Białostockim Teatem Lalek (Karnawał zwierząt, Mikrokosmos. Kompozycje)

z teatrem Maska w Rzeszowie (Sklep z zabawkami), Teatrem Banialuka w Bielsku-Białej (Pierścień i Róża).

Jest pomysłodawczynią i organizatorką projektów artystycznych Podlaskiego Stowarzyszenia Tańca (Festiwal Kalejdoskop, Free Mind). Jako tancerka występowała w spektaklach Teatru Tańca Projekt, oraz wielokrotnie brała udział w projektach tanecznych. Była uczestniczką projektu Wyższa Szkoła Sztuk Performatywnych przy Śląskim Teatrze Tańca w Bytomiu.

***

03.11.2015, godz. 19:00

Kantor_Tropy: ON A SUNNY DAY

Saburo Teshigawara/KARAS (Japonia) i Amareya Theatre & Guests

Kantor_Tropy: ON A SUNNY DAY” to koprodukcja stworzona przez Amareya Theatre & Guests we współpracy z wybitnym japońskim choreografem – Saburo Teshigawarą. Spektakl inspirowany jest twórczością Tadeusza Kantora i ma na celu wydobycie i nowe odczytanie „śladów” pozostawionych przez tego niezwykłego twórcę. Kolejne prezentacje spektaklu odbędą się w Theatre X w Tokio (Japonia) w ramach festiwalu „Tadeusz Kantor GoEnNen Performance Festival 2015” pod dyrekcją Pani Misako Ueda.

„Kantor sprawia, że myślę o kimś całkowicie przemoczonym od deszczu.
Schulz sprawia, że myslę o kimś, kto patrzy w słońce, które wyszło zaraz po deszczu.
Ale nikt nie wie, kiedy przyjdzie słoneczny dzień.
Może dlatego, że ciała obu tych osób już są jak deszcz.
Te ciała są upadkiem, nie dosłownie, ale fizycznie.
Twój wewnętrzny deszcz nieustannie pada z jakiejś nieskończenie ogromnej wysokości.
I nawet jeśli na zewnątrz jest słonecznie, ci ludzie są wiecznie przemoczeni, bo wewnątrz nich ciągle pada.” [Saburo Teshigawara]

Koncept i reżyseria: Saburo Teshigawara

Choreografia: Saburo Teshigawara

Asystent choreografa: Rihoko Sato, Katarzyna Pastuszak

Scenografia: Saburo Teshigawara

Reżyseria świateł: Saburo Teshigawara

Asystent ds. oświetlenia: Hiroki Shimizu

Garderoby/asystent produkcji: Mie Kawamura

Kompozycja muzyczna i wykonanie muzyki na żywo: Joanna Duda i Jan Młynarski

Koprodukcja: Misako Ueda – Theatre X (Tokio), KARAS, EPIDEMIC (Richard Castelli, Florence Berthaud, Chara Skiadelli, Claire Dugot)

Premiera: 29.10.2015, Gdański Teatr Szekspirowski

SABURO TESHIGAWARA (ur. 1953; prawdziwe imię Tsuneyasu Teshigawara) — wybitny japoński choreograf i tancerz, twórca nowatorskich spektakli tanecznych, harmonijnie łączących perfekcyjny taniec z grą światła i muzyki. Autor scenografii, projektów światła i kostiumów do wszystkich swoich przedstawień. Teshigawara studiował rzeźbę, taniec klasyczny i pantomimę. Od 1981 roku tworzy choreografie solowe. W 1985 roku założył wraz z Kei Miyata zespół tańca współczesnego KARAS, którym kieruje. Stworzył ok. 40 spektakli prezentowanych z sukcesem w europejskich stolicach tańca. Od 2006 roku wykłada na Uniwersytecie św. Pawła w Japonii. Najszerzej prezentowane jego choreografie to m.in.: Bones in Pages (1991 i 2003), Noiject (1992), Here to Here (1995), I Was Real Documents (1996), Absolute Zero (1998), Luminous (2001). Otrzymał wiele nagród, m.in. jedną z głównych nagród na międzynarodowym konkursie choreograficznym Bagnolet w Paryżu w 1986 roku (za Kaze no sentan). Saburo Teshigawara jest także autorem choreografii dla kilku cenionych zespołów, m.in.: White Cloud Under the Heels cz. I i II dla Frankfurt Ballet (na zaproszenie Williama Forsythe’a, 1994 i 95) oraz Air dla Baletu Opery Paryskiej (2003). Od 2014 Teshigawara wykłada na wydziale Scenografii, Dramatu i Tańca na Uniwersytecie Tama. W latach 2006–2013 wykładał w College of Contemporary Psychology, St. Paul’s (Rikkyo) University w Japonii.

KATARZYNA PASTUSZAK (ur. 1980) — tancerka, reżyser, teatrolog, tłumacz, w latach 2009–2014 Kurator Gdańskiego Festiwalu Tańca (Klub Żak). Od 2003 współtworzy Teatr Amareya. W 2015 nominowana do prestiżowej nagrody Splendor Gedanansis za reżyserię spektaklu Nomadka. Zdobywczyni prestiżowego stypendium Młoda Polska 2015 na realizację projektu Kantor_Tropy. W grudniu 2014 nakładem wydawnictwa Universitas ukazała się jej książka pt. Ankoku butô Hijikaty Tatsumiego – teatr ciała-w-kryzysie. Występowała we wszystkich grupowych produkcjach Teatru Amareya 2003–2015 oraz w projektach z twórcami zagranicznymi – np. The Power of Nature z grenlandzką storytellerką Louise Fontain (2013, Norwegia), Dream Regime z Gekidan Kaitaisha czy Mandala życia i śmierci w reżyserii Atsushiego Takenouchiego (2005). Spektakl Nomadka w reżyserii K. Pastuszak został zaprezentowany podczas 11. International Dance and Theatre Festival w Theatre X w Tokio i w Sisimiut Kulturhus na Grenlandii oraz w Teatrze Narodowym Grenlandii w Nuuk. Teatr Amareya prowadzony przez Pastuszak został rekomendowany przez jury Polskiej Platformy Tańca 2014 do prezentacji swojej twórczości w ramach bloku Wizytówka artysty.

***

Kantor_Tropy: COLLAGE

Amareya Theatre & Guests

„Kantor_Tropy: COLLAGE” to performens/happening łączący taniec współczesny, butō, performens, muzykę nowoczesną i sztuki wizualne. Projekt „Kantor_Tropy: Collage” został bezpośrednio zainspirowany głęboką i nieopisaną dotąd relacją między tańcem Ankoku butō Hijikaty Tatsumiego – kluczowej postaci japońskiej awangardy a koncepcjami estetycznymi i praktyką artystyczną Tadeusza Kantora. Tytułowy collage dla obu twórców stanowił jedno z głównych narzędzi tworzenia i przetwarzania rzeczywistości oraz wydobywania egzystencjalnego kryzysu człowieka XX w. W projekcie udział biorą japońscy tancerze butō Yuko Kawamoto, Kae Ishimoto, Rui Ishihara, Daniela Komędera, artystki Teatru Amareya, Anna Kalwajtys. Muzykę skomponowała i wykonuje na żywo Joanna Duda. Autorem kostiumów jest japoński projektant – Rebelis (Daisuke Tsukuda).

Koncept i reżyseria: Katarzyna Pastuszak

Choreografia: Katarzyna Pastuszak, Kae Ishimoto, Yuko Kawamoto

Kompozycja muzyczna i wykonanie muzyki na żywo: Joanna Duda

Wykonanie: Ishimoto Kae, Kawamoto Yuko, Rui Ishihara, Katarzyna Pastuszak, Agnieszka Kamińska, Aleksandra Śliwińska, Anna Kalwajtys, Jan Grządziela, Daniela Komędera

Obiekty: Adriana Majdzińska, Grażyna Tomaszewska-Sobko

Kostiumy: Daisuke Tsukuda

Reżyseria świateł: Bartosz Cybowski

Premiera: 16.10.2015, Nadbałtyckie Centrum Kultury Gdańsk

Projekt realizowany przez K. Pastuszak w ramach stypendium „Młoda Polska 2015” MKIDN

Koproducenci i partnerzy projektu „Kantor_Tropy”:

Miasto Gdańsk

Theatre X (Tokio) – Misako Ueda

Nadbałtyckie Centrum Kultury Gdańsk

KARAS, EPIDEMIC (Richard Castelli, Florence Berthaud, Chara Skiadelli, Claire Dugot)

Ośrodek Dokumentacji Twórczości Tadeusza Kantora – Cricoteka

Gdański Teatr Szekspirowski

Instytut Polski (Tokio)

Gdański Archipelag Kultury – Dworek Artura

„Projekt odbywa się dzięki wsparciu Agency for Cultural Affairs Rządu Japonii w ramach grantu w roku rozliczeniowym 2015” / „Supported by the Agency for Cultural Affairs Government of Japan in the fiscal year 2015”

Projekt „Kantor_Tropy” realizowany jest w ramach stypendium „Młoda Polska 2015” MKIDN oraz ze środków Miasta Gdańsk.

***

Balet koparyczny

Balet Koparyczny jest próbą zmierzenia się współczesnej artystki z twórczością Oskara Schlemmera (profesora Bauhausu, niemieckiego malarza, teoretyka sztuki i reformatora tańca) oraz jego konceptualizacją ruchu. Schlemmer był zafascynowany mechanicznością ruchu tancerzy baletowych. Traktował ich ciała jako formy i bryły, odnajdując w nich model skomplikowanych relacji człowieka ze zgeometryzowaną przestrzenią.

Ważną częścią przygotowania projektu było odbycie przez artystów szkolenia na operatorów koparek. Proces poznawania motoryki ruchu maszyny i zdobywania nowych umiejętności (uruchamianie, sterowanie, manewrowanie) wyraźnie wydobył zależność człowieka i przedmiotu.

W swoim najnowszym projekcie Iza Szostak bierze na warsztat Schlemmerowski Balet Triadyczny i przekłada go na język maszyn budowlanych. Artystkę interesuje władza człowieka nad maszyną i maszyny nad człowiekiem. Jednocześnie przedmiotem jej obserwacji są ciała tancerzy ubrane w specyficzne kostiumy operatorów koparek, które odstają od ciała własną motoryką (trójwymiarowe i przeskalowane) i których „założenie” na siebie wymusza konkretny sposób zachowania i poruszania się tancerzy. Mechanika koparki służy artystce do ponownego przyjrzenia się ruchowi człowieka, maszyna staje się hybrydą i przedłużeniem ciała tancerza. Znika podział na ciało i obiekt, koparki wykonują konkretną choreografię. Powstaje taniec na dwie maszyny / praca wizualna / koncert muzyczny / częściowa rekonstrukcja Baletu Triadycznego.

koncept, choreografia, wykonanie | concept, choreography, performance: Iza Szostak

dramaturgia | dramaturgy: Anka Herbut
wideo, scenografia | video, stage design: Wojtek Pustoła
muzyka | music: Kuba Słomkowski
kurator | curator: Anna Królica 

koordynator produkcji | production coordinator : Dominik Skrzypkowski

produkcja | production: Cricoteka

koprodukcja | coproduction: Ciało/Umysł

partner: Bergerat Monnoyeur Sp. z o.o.

Projekt powstaje w ramach programu „Maszyna Choreograficzna” realizowanego w Ośrodku Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora – Cricoteka w Krakowie.

Iza SZOSTAK

Tancerka, choreografka.

Absolwentka Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. Romana Turczynowicza w Warszawie (2003) oraz Codarts — Rotterdam Dance Academy w Holandii (2008). Studiuje w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.

Stypendystka Polskiego Ministerstwa Kultury, Holenderskiego Corrie Hartong Fonds, międzynarodowego projektu dla młodych choreografów SPAZIO, Programu Alternatywnej Akademii Tańca oraz Solo Project Art Stations Foundation.

W 2007 roku odbyła staż w zespole Jana Fabre’a (Troubleyn) w Belgii. Za granicą współpracowała m. in. z Michaelem Schumacherem, Amy Raymond, Taldansem i Anną Holter. Autorka spektakli: Karmi-go, Feedback, From culture to nature (Solo Projekt 2011, Stary Browar Nowy Taniec, Poznań), The glass jar next to the glass jar (2012), RE//MIX: Merce Cunningham (2012), Ciało. Dziecko. Obiekt. (2013).

Współpracuje z artystą wizualnym i eksperymentalnym muzykiem- Kubą Słomkowskim. Współtworzy warszawskie Centrum w Ruchu.

Obecnie, w swojej praktyce artystycznej, powołuje się na ruch autentyczny oraz choreologię; współpracuje z osobami nie związanymi zaowodowo z tańcem. Działa jako stypendystka (wspieranego przez Unię Europejską) międzynarodowego projektu dla młodych choreografów SPAZIO oraz współtworzy warszawskie Centrum w Ruchu, znajdując dużą radość w uczeniu tańca i kompozycji ruchu.

***

IMPREZY TOWARZYSZĄCE

1. 12.09.2015 godz. 17.00

Człowiek jak alfa i omega”. O teatrze Oskara Schlemmera

Prof. dr hab. Małgorzata Leyko (wykład)

Prof. dr hab., teatrolog, pracuje w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w dziejach teatru oraz w historii europejskich doktryn i teorii teatralnych. Jej prace naukowe koncentrują się wokół zagadnień takich jak: teatr niemieckojęzyczny w XIX i XX wieku, teatr żydowski w Polsce oraz rozwój teorii teatralnych od początku XIX wieku. Opublikowała książki: Reżyser masowej wyobraźni. Max Reinhardt i jego „teatr dla pięciu tysięcy” (Łódź 2002), Teatr w krainie utopii. Monte Verita, Mathildenhöhe, Hellerau, Goetheanum, Bauhaus (Gdańsk 2012) oraz liczne artykuły i rozprawy. Jest współredaktorką książki Teatr żydowski w Polsce (z A. Kuligowską-Korzeniewską, Łódź 1998) i redaktorką tomu zbiorowego Łódzkie sceny żydowskie (Łódź 2000), a także współredaktorką kilkunastu tomów zbiorowych, wydanych w Polsce i w Niemczech. Ważną część jej dorobku naukowego stanowią przekłady tekstów naukowych z j. niemieckiego, spośród których wyróżnić należy (pierwszy u nas) akademicki podręcznik Wprowadzenie do nauki o teatrze Christophera Balme’a (z W. Dudzikiem, Warszawa 2003, wyd. II, 2005). Jest autorką przekładów i wydań krytycznych kolejnych tomów w gdańskiej serii Theatroteka: Georga Fuchsa O scenie przyszłości (2005), Maxa Reinhardta O teatrze i aktorze (2006), Ludwiga Tiecka O cudowności u Shakespeare’a (2006) i Ekspresjonizm w teatrze niemieckim (wspólnie z W. Dudzikiem, 2009) oraz Oskara Schlemmera Eksperymentalna scena Bauhausu (2010). Obecnie kieruje zespołowym grantem badawczym w ramach NPRH (Słownik tańca XX i XXI wieku). Jest członkinią Komitetu Nauk o Kulturze PAN oraz Komitetu Nauk o Sztuce PAN. Należy do stowarzyszeń naukowych, m. in. Polskiego Towarzystwa Historyków Teatru, Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego oraz Gesellschaft für Theaterwissenschaft (Niemcy).

Oskar SCHLEMMER (1888-1943)

Malarz, rzeźbiarz, twórca teatralny, w latach 1921–1929 związany ze szkołą rzemiosł artystycznych Bauhaus w Weimarze i Dessau; lata 1929–1933 spędził jako wykładowca we Wrocławiu i Berlinie, później — pod presją prześladowań nazistowskich — wycofał się z życia publicznego. Zarówno w swoich pismach teoretycznych, jak i w praktyce artystycznej, opowiadał się za interdyscyplinarnym przenikaniem się sztuk, a teatr stawał się pod tym względem najlepszym laboratorium. Jako wykładowca Bauhausu, oprócz warsztatu rzeźby i malarstwa, od 1923 prowadził warsztat teatralny, którego główne kierunki poszukiwań wyznaczały pojęcia: „człowiek” i „przestrzeń”. Najbardziej znanym dziełem scenicznym Schlemmera jest Balet triadyczny, po raz pierwszy wystawiony w całości w 1922 roku w Stuttgarcie. Wprawdzie kompozycja ta jest najsilniej identyfikowana z Bauhausem, ale jej idea zrodziła się znacznie wcześniej. Jest to układ dwunastu tańców, których przebieg podporządkowany jest charakterowi kostiumów nałożonych na tancerzy (w drugiej połowie XX wieku dokonano kilku rekonstrukcji Baletu triadycznego).

W warsztacie teatralnym Schlemmera studenci Bauhausu podejmowali szereg eksperymentów z mechanizacją przebiegu zdarzeń scenicznych (Balet mechaniczny, Człowiek + maszyna, Cyrk). On sam opracował w Weimarze Gabinet figur (1922) i Meta albo pantomima miejsc (1924), a w latach 1926–1927 w Dessau cykl etiud, które były wariacjami na temat formy i przestrzeni (m.in. Taniec przestrzeni, Taniec form, Taniec gestów). Równolegle z pracą w Bauhausie, Schlemmer utrzymywał stały kontakt ze scenami zawodowymi, dla których w latach 1921–1930 opracował projekty scenografii i kostiumów do siedemnastu przedstawień. Dokumentacją poszukiwań teatralnych Schlemmera są jego pisma estetyczne o teatrze (por. polskie wydanie: O. Schlemmer, Eksperymentalna scena Bauhausu, Gdańsk 2010).

2. 27.09.2015 godz. 17.00 Sala edukacyjna

Laboratoryzacja świata

dr Samuel Nowak (wykład)

Inspirując się badaniami z kręgu etnografii laboratorium skupimy się na roli technologii i innowacji w tworzeniu świata. Interesować nas będą zachodzące w laboratoriach procesy zmieniania skali oraz translacji, które pozwalają, aby efekty pracy naukowców nie tyle trafiły do naszych domów, co zamieniały świat w wielkie laboratorium. Co jednak dzieje się w samych laboratoriach? W jaki sposób wypracowywane w nich rozwiązania opuszczają sterylne mury kampusów badawczych? Co łączy gospodynie domowe, wąglika i progi zwalniające?

3. 03.10.2015 godz. 17.00, Sala edukacyjna, Cricocteka

Etyka posthumanistyczna

dr Samuel Nowak (wykład)

Czy możliwa jest — a jeśli tak, to czym byłaby — etyka po antropocentryzmie? Kto miałby być w nią włączony i na czym polegałoby zobowiązanie etyczne? Czy bakterie, czarne dziury i krzesła mogą być przedmiotem refleksji etycznej? Najpierw przyjrzymy się pracom z kręgu filozofii, które rozciągnęły myślenie etyczne poza ludzi. Następnie, sięgając do najnowszych debat z kręgu posthumanistyki, studiów nad technologią i teorii informacji, spróbujemy zrekonstruować parametry etyki bez ludzi.

Samuel NOWAK

Dr, kulturoznawca, medioznawca, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Specjalizuje się w brytyjskich studiach kulturowych, teorii mediów oraz posthumanistyce. Przebywał na stypendiach i odbywał staże badawcze na: Universiteit Antwerpen, King’s College London, New York University, Goldsmiths, University of London. Publikował w „Kulturze popularnej”, „Tekstach drugich”, „Przeglądzie kulturoznawczym” oraz tomach zbiorowych. Rok temu, w serii Horyzonty nowoczesności, ukazała się jego książka: Seksualny kapitał. Swoje teksty udostępnia na https://jagiellonian.academia.edu/SamuelNowak

4. 8.11.2015 godz. 20:30

panel:

Zamiast performera? Miejsce i ranga obiektów, manekinów, kostiumów materiałowych we współczesnej praktyce scenicznej (Anna Królica, Katarzyna Lemańska, Katarzyna Słoboda, Iza Szostak, Mateusz Szymanówka, Karolina Wycisk)

Wychodząc od praktyki scenicznej Tadeusza Kantora i Oskara Schlemmera (oraz jego fascynacji materiałowymi kostiumami, które znacząco modyfikowały ciała aktorów tak, by przypominali lalki lub maszyny), chcemy podjąć rozmowę o tym, jakie miejsce zajmują dziś obiekty, marionetki i maszyny w praktyce choreograficznej. Czy intuicja i poszukiwania Schlemmera są bliskie współczesnym choreografom? Jak można wciąż czerpać z archiwum idei Schlemmera i Kantora?

Anna KRÓLICA

Krytyczka i teoretyczka tańca, kuratorka projektów tanecznych.

Ukończyła teatrologię oraz rusycystykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a obecnie — w Katedrze Dramatu UJ — przygotowuje doktorat na temat pamięci i ciała w Teatrze Śmierci Tadeusza Kantora i Tanztheater Wuppertal Piny Bausch. Autorka książek: Sztuka do odkrycia. Szkice o polskim tańcu (Tarnów, 2011) oraz wydanego przez Cricotekę cyklu wywiadów z młodymi polskimi choreografami: Pokolenie Solo (Kraków, 2013). Członkini Komisji Artystycznej Polskiej Platformy Tańca w latach 2008 i 2012, a w latach: 2011–2013 — przewodnicząca pierwszej Rady Programowej ds. Tańca Instytutu Muzyki i Tańca. W 2012 roku otrzymała stypendium twórcze Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obecnie pracuje nad programami kuratorskimi: Maszyna choreograficzna w Cricotece w Krakowie oraz Z perspektywy żaby w Centrum Kultury „Zamek” w Poznaniu (wcześniej współpracowała z CK „Zamek” jako kuratorka projektu Archiwum ciała). Współpracuje też jako kuratorka z festiwalem Kalejdoskop w Białymstoku.

Katarzyna LEMAŃSKA

Redaktorka, recenzentka teatralna.

Absolwentka teatrologii i edytorstwa UJ. Stała współpracowniczka Gazety Teatralnej „Didaskalia”, redaktor naczelna Internetowego Magazynu „Teatralia”, współzałożycielka Fundacji Performat. W pracy zawodowej łączy zainteresowania teatrologiczne z redakcją tekstów. 

Katarzyna SŁOBODA

Kuratorka i redaktorka.

Pracuje w Dziale Sztuki Nowoczesnej Muzeum Sztuki w Łodzi. Doktorantka w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Współkuratorowała m. in. takie wystawy, jak: Oczy szukają głowy do zamieszkania (2011), Ćwiczenia z (re)produkcji (2013) czy Przyjdźcie, pokażemy Wam, co robimy. O improwizacji tańca (2013). Współredagowała m. in. teksty: Robert Morris. Uwagi o rzeźbie. Teksty (2010) czy Przyjdźcie, pokażemy Wam, co robimy. O improwizacji tańca (2013). 

Mateusz SZYMANÓWKA

Kulturoznawca, dramaturg, kurator.

Studiował kulturoznawstwo na Uniwersytecie Warszawskim oraz wiedzę o tańcu na Freie Universität w Berlinie. Współpracuje z młodym pokoleniem choreografów jako dramaturg i badacz oraz pisze o choreografii i tańcu współczesnym. Jest kuratorem programu Choreografia myśli, który wiosną 2015 roku odbędzie się w Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.

Karolina WYCISK

Doktorantka UJ, redaktorka.

Publikuje w „Didaskaliach”, na portalu TaniecPolska.PL. Redaktor naczelna Internetowego Magazynu „Teatralia”, współprowadzi Fundację Performat. Interesuje się dramaturgią, tańcem współczesnym i performansem. Mieszka na Dolnym Śląsku, gdzie w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Naukowego przygotowuje projekt o tożsamości miejsc.

***

Maszyna choreograficzna / Choreographic Machine

Kuratorka / Curator: Anna Królica

Redakcja / Editor: Beata Gaweł

Wydawca / Publisher:

Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka /

Centre for the Documentation of the Art of Tadeusz Kantor Cricoteka

Nadwiślańska 2-4

30-527 Kraków

tel. (12) 421 69 75

e-mail: cricoteka@cricoteka.pl

Szczegółowe informacje / Detailed information: www.news.cricoteka.pl

Patroni medialni:

Teatr

e-teatr.pl

taniec polska.pl

Reflektor

Teatralia

Partnerzy:

MKiDN

Caterpillar

Białystok

Ciało/Umysł

Centrum w Ruchu

Fundacja Burdąg

Logo Kulturbiuro/Monachium

Miasto Gdańsk; Theatre X (Tokio) – Misako Ueda;

Nadbałtyckie Centrum Kultury Gdańsk

Instytut Polski (Tokio); Instytut Adama Mickiewicza (culture.pl);

Gdański Teatr Szekspirowski

plakat-mch