Idealna przestrzeń dla najmłodszych (Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci)

Tegoroczna działalność programu performatywnego Stary Browar Nowy Taniec bogata była w premiery, prezentacje polskich i zagranicznych spektakli oraz różnorodne warsztaty. Jednak oprócz stałego cyklu skierowanego do widzów dorosłych bardzo ważny  stał się tu także młodszy odbiorca. Wszystko za sprawą projektu Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci, którego trzecia odsłona miała miejsce w 2013 roku.

Obserwując kolejne lata programu dostrzegam jego wielki rozwój. Ta pierwsza w Polsce tego typu inicjatywa dla dzieci początkowo zawierała jedynie kilka wydarzeń w ciągu roku, teraz rozrosła się natomiast do comiesięcznych spotkań. Od stycznia 2013 roku dzieci oraz ich rodzice mieli więc okazję uczestniczyć w warsztatach lub spektaklach tanecznych przeznaczonych specjalnie dla nich. Raz w miesiącu poznańskie Studio Słodownia zamieniało się w idealną przestrzeń dla najmłodszych. Nie zawsze były to wydarzenia dla dzieci w tym samym wieku – starano się w równym stopniu myśleć o dzieciach kilkuletnich, jak i o tych kilkumiesięcznych.

Obcowanie ze sztuką to bardzo ważny element rozwoju dziecka. Najwięcej miejsca w tanecznym programie dla młodszych widzów zajmują więc warsztaty. Obserwując większość prowadzonych przez choreografów czy muzyków zajęć widziałam, ile radości sprawia małym odbiorcom uczestniczenie w nich. Działania prowadzących oglądane były z uwagą, największe zainteresowanie towarzyszyło jednak ich powtarzaniu oraz ruchowym zabawom. Kuratorka inicjatywy Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci, Alicja Morawska-Rubczak (przy współpracy koordynacyjnej Sandry Lewandowskiej) zadbała o różnorodność wiekową grup warsztatowych. Zajęcia dla młodszych pociech poprowadzili między innymi: duet Łukasz Szałankiewicz i Wojciech Morawski, Magdalena Woskowicz oraz włoska Compagnia TPO. Ci ostatni, goszczący w Poznaniu w kwietniu, zaprosili dzieci do wkroczenia w multimedialny świat zaraz po zakończeniu przedstawienia. Artyści posłużyli się tu interaktywną instalacją wykorzystaną w spektaklu, pokazując najmłodszym, w jaki sposób można łączyć ruch z multimediami. Miesiąc wcześniej Wojciech Morawski i Łukasz Szałankiewicz poprowadzili zajęcia pod tytułem Poszukiwacze dźwięków. Zaprosili wtedy dzieci do poznania świata elektroniki, generowania dźwięków i obrazów. Użyli do tego różnego rodzaju ćwiczeń oraz zabaw, w których próbowali także korzystać z prostych konstrukcji elektronicznych. W lipcu natomiast Magdalena Woskowicz podczas warsztatów Taniec i opowieść starała się nauczyć dzieci świadomości ciała, koordynacji, równowagi. W opisie przygotowanym przez prowadzącą przeczytać można: „moje warsztaty to wykorzystanie całej potęgi dziecięcej wyobraźni”. Odwołanie się właśnie do wyobraźni pozwala na zobaczenie indywidualności uczestników, skłonienia ich do otwartości i rozwoju ekspresji.

W innych warsztatach miały okazję brać udział dzieci starsze (5-8 lat). Cały cykl Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci 2013 rozpoczął Janusz Orlik. By wprowadzić najmłodszych w świat tańca, choreograf zaproponował im proste gry i zabawy ruchowe. Podczas ćwiczeń pojawiły się nie tylko elementy tańca, ale także praca z rekwizytem – balonami. W maju natomiast relację między dźwiękiem a ruchem badali z dziećmi Marta Romaszkan i Patryk Lichota. Podczas zajęć starali się nauczyć je rozpoznawania dźwięków, nazywania ich oraz wyrażania poprzez ruch. Pomóc miały w tym różnego rodzaju urządzenia do nagrywania, jak na przykład mikrofony. Korina Kordova, podobnie jak Magdalena Woskowicz, odwołała się do dziecięcej wyobraźni. W czasie sierpniowego spotkania z małymi odbiorcami sztuki starała się zaproponować im gry ruchowe, dające możliwość kreowania tanecznego świata. Ostatnim wydarzeniem dziecięcego programu były zaś warsztaty Przepis na taniec. Prowadząca, Monika Kiwak, odwołała się do codziennych czynności, takich jak mycie zębów, by pokazać, że choreografią ma szansę stać się każde doświadczenie. Wszyscy bowiem możemy stworzyć własny język ruchowy.

Każdy z warsztatów rozwijał najmłodszych w inny sposób, wykorzystując różnorakie środki ekspresji, poczynając od własnego ciała, na elektronicznych multimediach kończąc. To bardzo ważne, by poszczególne etapy rozwoju dziecka wzbogacać o nowe doświadczenia. Inicjatywa Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci dostarcza tego typu wrażeń, otwiera na poznawanie nowych dźwięków, form ruchu czy multimedialnych środków wyrazu. Całoroczny projekt skonstruowany został tak, by co miesiąc mogły w nim uczestniczyć dzieci w różnym wieku. Nie ogranicza to odbiorców, przyciąga za to ich coraz większą ilość. Wysoka jakość i różnorodność warsztatów sprawiła, że ich mali uczestnicy mieli okazję zapoznać się z wieloma technikami pracy, rozwinąć swoją kreatywność i wyobraźnię, a także przekonać się, że choreografią nie muszą być wcale trudne i skomplikowane działania.

Wśród jedenastu wydarzeń cyklicznego programu znalazły się również cztery spektakle przeznaczone dla najmłodszych. Niestety nie udało mi się zobaczyć dwóch z nich – Audiopyłków Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu (przedstawienie odbywające się w specjalnie skonstruowanej dźwiękowo-świetlnej instalacji) oraz Śpij warszawskiego Teatru Baj (spektakl kuratorki Alicji Morawskiej-Rubczak, powstały z myślą o najmłodszych widzach, skupiony na możliwości stworzenia dzieciom możliwości doświadczenia sztuki poprzez różne zmysły). Jednak pozostałe dwa udowodniły mi, że sztuka dla dzieci nie musi być wcale infantylna i nieatrakcyjna dla starszych odbiorców. Przeciwnie, prace powstałe z myślą o najmłodszych odbiorcach potrafią czasem przyciągnąć bardziej niż te tworzone z myślą o dorosłych.

Podczas kwietniowego występu Compagnia TPO zaczarowała interaktywną formą swojego widowiska. Malowany ogród to bowiem świetne połączenie ruchu tancerzy ze sterowaną nim wizualizacją. Włoska grupa znana jest z tego, że w swoich spektaklach wykorzystuje interaktywne maty, wyposażone w sensory odczytujące i reagujące na ruch tancerzy, co wpływa na to, jak wyglądać będzie przedstawienie. Podczas pokazu w Starym Browarze artyści zaprosili na scenę także kilku małych widzów, którzy mogli zagłębić się w multimedialny świat. Przepiękne efekty wizualne sprawiały, że dzieci bardzo chętne brały udział w działaniach scenicznych. Różnorodność barw i kształtów przyciągała uwagę, sprawiała wrażenie, jakby wszystkie elementy multimedialne były realne. Dzięki temu najmłodsi mogli czuć się bezpiecznie w przestrzeni scenicznej, która wydawała się miejscem już przez nich oswojonym.

W październiku w Studiu Słodownia zagościła natomiast zima. Wszystko za sprawą duńskiej grupy Gazart, która przyjechała do Poznania ze spektaklem Śnieżne oczy. To chyba najlepsza praca skierowana do małego odbiorcy, jaką widziałam w ramach cyklu Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci. Oszczędna estetyka i operowanie prostymi środkami sprawiło, że odbiorca mógł czuć się pewnie w kreowanym przez twórców świecie. Na scenie pojawiły się dwie kobiety, wyglądające niczym śnieżynki oraz mężczyzna (także w bieli), wykonujący muzykę na żywo. Ruchy, jakie wykonywali, dało się łatwo odczytać. W jednym momencie widać było, jak rzucają się śnieżkami, w innym natomiast jedna z tancerek „zamieniła się” w bałwana. To proste skojarzenia z sytuacjami, które dziecko już zna, nie są one abstrakcyjne czy trudne do odnalezienia w rzeczywistości. Dzięki temu sztuka staje się bardziej zrozumiała i atrakcyjna dla małego widza. Co ciekawe, duńscy artyści po zakończeniu przedstawienia zaprosili dzieci do wejścia w sceniczną przestrzeń. Każdy mógł więc przez chwilę znaleźć się w krainie zimy.

Największym wydarzeniem dziecięcego programu w 2013 roku była jednak bez wątpienia instalacja Baby Space, autorstwa serbskiej choreografki mieszkającej w Szwecji – Daliji Aćin Thelander. Otwarcie tej przyjaznej maluchom przestrzeni miało miejsce w Dniu Dziecka, dzięki czemu Studio Słodownia odwiedzały całe rodziny, zafascynowane nową propozycją spędzenia czasu. Warto wspomnieć, że projekt ten funkcjonował jako interaktywna instalacja (przeznaczona dla dzieci od trzeciego do osiemnastego miesiąca życia) oraz jako spektakl taneczny, odbywający się w jej wnętrzu (dla odbiorcy w wieku trzy miesiące – trzy lata). Tancerze wchodzili w interakcje z najmłodszymi, ich ruchy były delikatne i bardzo subtelne, stymulujące zabawę. Przebywanie w Baby Space uspokajało. Dzięki temu, że wnętrze instalacji wykonane zostało z miękkiego materiału, dzieci mogły czuć się w niej wygodnie i bezpiecznie. Wpływała na to także muzyka autorstwa Wojciecha Morawskiego – spokojna, harmonijna, stanowiąca idealne tło dla warstwy wizualnej (do której należy także materiał wideo wykonany przez Kacpra Lipińskiego). Na słuchowisko składała się jednak nie tylko muzyka, ale też tekst Maliny Prześlugi, w którym często padały najprostsze i najbardziej kojarzone przez dzieci sylaby, składające się na słowa „mama” i „tata”. To wspaniała inicjatywa i zupełnie nowa propozycja spędzenia czasu z dziećmi, alternatywna w stosunku do innych poznańskich ofert kulturalnych. Szkoda, że nie zagościła w Starym Browarze na stałe – mam jednak nadzieję, że choć na chwilę powróci w kolejnej edycji projektu. Z niecierpliwością czekam na nowe propozycje, jakie pojawią się w programie dziecięcym i liczę (a wraz ze mną wielu małych odbiorców i ich rodziców) na następny rok pełen wrażeń.

Marta Seredyńska, Teatralia Poznań
Internetowy Magazyn „Teatralia”, nr 82/2014

Stary Browar Nowy Taniec dla Dzieci

Janusz Orlik

Warsztaty: Ruch i zabawa

19 stycznia 2013

***

Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu

Audiopyłki

koncepcję Audiopyłkowej Ekspedycji opracował: Robert Jarosz
Audiopyłki zbierał, badał i w wartości muzyczne układał – kompozytor i świetlny programista: Patryk Lichota
Audiopyłkową Kapsułę zaprojektował czeski naukowiec i scenograf: Jan Polivka
Audiopyłków użyczyli: Monika Dąbrowska, Agnieszka Płoszajska oraz Robert Jarosz
Oddział Budowniczych Audiopyłkowej Kapsuły tworzyli: Grzegorz Fijałkowski, Zdzisław Radkowski, Michał Krugiołka
kombinezony przygotowały Mistrzynie Igły: Katarzyna Ratič, Beata Nowacka
flotą miedziaków zarządzał: Wojciech Nowak
w lot Audiopyłkową Kapsułą jako pierwszy uwierzył i pomyślność projektu zlecił: Zbigniew Rudziński
do podróży nastroi Audiopyłkowy Przewodnik: Anna Białek

16 lutego 2013

***

Łukasz Szałankiewicz i Wojciech Morawski

Warsztaty: Poszukiwacze dźwięków

16 marca 2013

***

Compagnia TPO (Włochy)

Malowany ogród

spektakl oraz interaktywne warsztaty dla dzieci

reżyseria: Francesco Gandi, Davide Venturini
choreografia: Anna Balducci, Luisa Cortesi
tańczą: Carolina Amoretti, Anna Balducci, Sara Campinoti, Elita Cannata, Valentina Consoli, Cristina D’Alberto, Viola Esposti Ongaro, Angelica Portioli, Stefania Rossetti, Barbara Stimoli
obrazy: Rebwar Saeed
multimedia: Elsa Mersi
muzyka: Spartaco Cortesi
informatycy: Martin von Günten, Rossano Monti
kostiumy: Loretta Mugnai
głos: Caterina Poggesi
współpraca nad scenariuszem: Stefania Zampiga
obsługa multimediów: Saverio Damiani, Saulo D’Isita, Massimiliano Fierli, Niccolò Gallio, Alberto Martino, Francesco Taddei
promocja: Valeria Castellaneta, Valentina Martini, Francesca Murador, Francesca Nunziati, Chiara Saponari
koprodukcja: Teatro Metastasio Stabile della Toscana, Lyric Theater Hammersmith

20 kwietnia 2013

***

Marta Romaszkan i Patryk Lichota

Warsztaty: Dźwięki w ruchu

18 maja 2013

***

Dalija Aćin Thelander (Serbia)

Baby Space

koncepcja, scenografia, choreografia: Dalija Aćin Thelander
asystent scenografa, wykonanie scenografii: Agnieszka Gierach
poezja: Malina Prześluga
muzyka: Wojciech Morawski
wideo: Kacper Lipiński
tancerze: Marta Romaszkan, Kacper Lipiński / Monika Kiwak, Dusko Stamenic
produkcja: Art Stations Foundation by Grażyna Kulczyk
koordynacja: Alicja Morawska-Rubczak, Sandra Lewandowska

1-9 czerwca 2013

***

Magdalena Woskowicz

Warsztaty: Taniec i opowieść

20 lipca 2013

***

Korina Kordova

Warsztaty: Ruch i wyobraźnia

17 sierpnia 2013

***

Teatr Baj (Warszawa)

Śpij

reżyseria i scenografia: Alicja Morawska-Rubczak
muzyka: Wojciech Morawski
konsultacje – pedagodzy kreatywności: Dominika Orłowska, Karolina Taranko (Trening Twórczy Siostry)
występują: Magdalena Dąbrowska i Marta Gryko-Sokołowska
muzyka grana na żywo: Wojciech Morawski

21 września 2013

***

Gazart (Dania)

Śnieżne oczy

choreografia: Tali Rázga
tańczą: Marie Sol Sandberg i Tomomi Yamauchi
muzyka na żywo: Søren Dahl Jeppesen
scenografia: Ida Marie Ellekilde
dramaturgia: Christine Fentz

20 października 2013

***

Monika Kiwak

Warsztaty: Przepis na taniec

16 listopada 2013

Marta Seredyńska - absolwentka Wiedzy o teatrze, studentka kierunku Media Interaktywne i Widowiska na UAM, słuchaczka Mobilnej Akademii Krytyki Tańca. Publikowała w „Didaskaliach”, na portalu taniecPOLSKA.pl oraz na blogu studioslodownia.pl (Stary Browar Nowy Taniec). Redagowała też gazety festiwalowe na lubelskich festiwalach Konfrontacje Teatralne, Międzynarodowe Spotkania Teatrów Tańca oraz MAAT Festival.