Gombrowicz w hangarze (Ślub)

Mikołaj Grabowski ma rękę do Gombrowicza. Jego radomska inscenizacja Ślubu na inaugurację XII Międzynarodowego Festiwalu Gombrowiczowskiego jest tego najlepszym dowodem – to przedstawienie intrygujące, prześmiewczo-okrutne i refleksyjne zarazem.

Sytuacja wojny to główna dominanta spektaklu. Akcja przedstawienia została osadzona w wojskowym hangarze (który z jednej strony przynosi na myśl zagrożenie, z drugiej kojarzy się z ochroną), a główni bohaterowie dramatu – Henryk (Łukasz Stawowczyk) i Władzio (Karol Puciaty) – ubrani w żołnierskie mundury moro i ciężkie buty, nie tylko fizycznie są naznaczeni piętnem wojny. Ich powrót do domu to próba zbudowania na nowo świata, który uległ zniszczeniu, jak również niełatwa próba wskrzeszenia tych wartości, które porządkują otaczającą rzeczywistość. Dlatego Matka (doskonała Izabela Brejtkop) przemienia się w Królową Katarzynę, Ojciec (Piotr Kondrat) w Króla Ignacego, a służąca-dziewka Mania (Joanna Jędrejek) w Księżniczkę, a to wszystko za sprawą działania (a może tylko marzenia sennego?) Księcia Henryka. Henryk marzy bowiem, by ten powojenny świat na nowo ustawić, nadać mu pewną logikę, sens – żąda poszanowania dla rodziców, godności, chce ślubu ze swoją narzeczoną. Lecz jego pragnienia raz po raz rozpadają się za sprawą działań Pijaka (niesamowity w scenicznej kreacji Jarosław Rabenda), który, będąc swoistym ciemnym „ja” Henryka”, demaskuje wszystko to, co w jego duszy haniebne, wstydliwe i zdradliwe. I choć w ostatecznym rozrachunku nawet Pijak będzie zaskoczony końcowym obrotem sprawy (samobójstwo Władzia na prośbę Henryka, któremu „tak się właśnie zachciało) – Henryk zwycięstwa nie odniesie. Nie ma bowiem ani u Gombrowicza, ani u Grabowskiego szansy na zbudowanie czegoś nowego na zgliszczach starego świata. Chaos i nieład mogą zrodzić tylko kolejnego, okrutnego tyrana. Tytułowa uroczystość nie przywróci upragnionego porządku. Ślub zamieni się w pogrzeb.

 

Paulina Borek-Ofiara, Teatralia Radom

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 181/2016

 

XII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu, 22-29 października 2016 r.

Ślub”, reż. Mikołaj Grabowski – Teatr Powszechny im. J. Kochanowskiego, Radom

fot. Barbara Koś