Festiwalowi odkrywcy miasta (14. Festiwal Spoiwa Kultury)

Założeniem tegorocznej, 14.edycji Spoiw Kultury, było zachęcenie uczestników do własnej, „wewnętrznej” wędrówki po Szczecinie. Wydarzenia drugiego dnia festiwalu dawały możliwość nakreślenia osobistej, emocjonalnej mapy geograficzno-historycznej. Stały się łącznikiem pomiędzy przeszłością miasta a jednostkową pamięcią. Miejsca, w których się rozgrywały, nie były do tej pory wykorzystywane  w działaniach artystycznych na potrzeby jakiegokolwiek innego festiwalu.

Każdy uczestnik mógł poczuć się nie tylko kulturalnym podróżnikiem, ale i odkrywcą. O tym, czym dawniej żyły wykorzystane na potrzeby festiwalu przestrzenie, można było przeczytać dzięki drukowanym miniprzewodnikom. Zagadką pozostanie, jak i czy w ogóle miejsca te zapisały się w naszej pamięci. Czas pokaże, czy do zdarzeń, które się w nich rozgrywały, będziemy powracać.

  • Ex Nihilo, Calle Obrapia #4

Najważniejszym punktem drugiego dnia na szlaku festiwalowym był dla mnie spektakl taneczny Calle Obrapia #4 grupy Ex Nihilo z Francji. Artyści udowodnili, że zwykła uliczka, otoczona budynkami, na której na  co dzień parkuje się samochody i po której przechadzają się koty,  może stać się sceną teatralną. Scenografią i rekwizytami teatralnymi – ściany bloków, drzwi kamienic, parapety i krawężniki. Widownią – przechodnie.

Sceneria, w której rozgrywał się spektakl, podkreślała chwilowość zdarzenia artystycznego, ulotność sztuki i kruchość pamięci. Artyści to ci, którzy sprawiają, że czas staje w miejscu. Widownię tworzą obserwatorzy, którzy przyszli specjalnie na to wydarzenie, a także przypadkowi przechodnie, którymi kieruje ciekawość. Po skończonej sztuce wszyscy rozchodzimy się w różnych kierunkach, by wniknąć w miejski tłum, wrócić do przerwanych czynności. Ciekawe jest to, że choć możemy nie znać historii danego miejsca, dzięki sztuce może ono nabrać dla nas nowego znaczenia.

Czy o tym, co nas przez chwilę łączyło, będziemy pamiętać? Czy na miejsce, które dotąd mijaliśmy bez głębszej refleksji, będziemy od tej pory patrzeć inaczej? Z tymi pytaniami zostawili mnie artyści z Ex Nihilo.

  • Marcin Masecki, Polonezy

Polemikę z przestrzenią w szerszym kontekście, bowiem w kontekście kraju,tradycji i tożsamości, podjęły Polonezy. To projekt Marcina Maseckiego, w którym utwory jego autorstwa wykonuje dziesięcioosobowa orkiestra dęta.

Znacząca jest oczywiście nazwa projektu. Silne są konotacje tego znanego polskiego tańca, wywodzącego się z tradycji ludowej, z polską bogatą historią. Zwłaszcza tą „romantyczną”, którą wciąż przywołuje się z nostalgią. Jednak Masecki tworzy własne utwory wykorzystujące metrum ¾, ustanawia własną tradycję. Jego kompozycje łączą różne estetyki. Są jak wielobarwne kolaże, sprawiają wrażenie chaotycznych. Nawiązują i do polskiej tradycji muzycznej, i do amerykańskiej kultury (hip-hop, jazz orkiestry paradne), i do brazylijskich korzeni (samba), i do znanych na całym świecie orkiestr dętych, towarzyszących wszystkim ważnym wydarzeniom – weselom i pogrzebom, świętom religijnym i pochodom – nieodłącznym elementom życia społeczności. Polonezy  to projekt kosmopolityczny, wychodzący poza wszelkie granice, więc doskonale wpisał się w założenia Spoiw Kultury.

  • Teatr Krepsko, Vegetable Growing for Amourteurs

O prawdziwej miłości do przestrzeni, ale nie miejskiej, tylko tej naturalnej, którą jest otaczająca nas przyroda, opowiadał spektakl Vegetable Growing for Amourteurs Teatru Krepsko z Czech.

Sztuka nawiązuje do popularnego niegdyś poradnika ogrodnictwa z 1916 roku. Jednak ogród, który kojarzy się raczej z ujarzmianiem przyrody,kształtowaniem jej według ludzkich wyobrażeń, w spektaklu Krepska wymyka się spod kontroli. Przypominał miejsce,  do którego trafiła Alicja z powieści Lewisa Carrolla – krainę czarów.

Na potrzeby spektaklu zaadaptowano plenery, które ich codziennem bywalcowi mogłyby wydawać się nieteatralne. Jednak artyści z przestrzeni otoczonej wysokimi zabudowaniami, z pasem zieleni, pagórkiem i jednym rozłożystym drzewem wykreowali   bajkową scenerię. Teatralna oprawa sprawiła, że powstał iście poetycki świat. Za pomocą ciemności, gry cieni, światła lamp i świec, ciszy, i muzyki granej na żywo, powstało miejsce, gdzie człowiek może zakochać się roślinie i począć nowe życie…

  • Teatr Usta Usta Republika, Cykl

Zazwyczaj przestrzenią, którą grupa Usta Usta Republika wykorzystuje  do działań teatralnych są miejsca „pozateatralne”, takie jak piwnica, strych, parking czy ulica. Na potrzeby Cyklu, – multimedialnego spektaklu łączącego instalację przestrzenną, grę aktorską  i wizualizacje, artyści skorzystali z części terenu szczecińskiego parku im. Stefana Żeromskiego, w większości pozostającego nocą nieoświetlonym.

Sama scenografia to eksperyment z przestrzenią. Właściwie zamiast jednej sceny było ich sześć, „obracających” się dzięki komputerowym wizualizacjom. To umożliwiło publiczności stojącej wokół obiektu dostrzeżenie/obejrzenie tego, co dzieje się po każdej stronie, bez konieczności ruszania się z miejsca.

Na każdym z sześciu boków obiektu wyświetlano tło  dla historii opowiadanej przez sześciu bohaterów. Wszyscy ujawniali swoje prawdziwe myśli, opowiadali o tym, kim naprawdę są, jakie rządzą nimi lęki i słabości, i o czym tak naprawdę marzą. Powtarzalność tych opowieści, nakładanie się głosów z nagrania audiowizualnego, dźwięków i muzyki podkreślało to, jak z czasem spychana przez nas do podświadomości, niechciana prawda na własny temat, potrafi stać się prześladującym nas koszmarem.

  • Small Army of Kazaki Giants

Drugi dzień festiwalu Spoiwa Kultury zakończył się koncertem Small Army of Kazaki Giants. Zespół tworzą aktor Teatru Krepsko, Mayim Alpert wraz z przyjacielem Villem Niska. Duet wystąpił na trawniku przy ulicy Zygmunta Duczyńskiego (taką nazwę nadano jej w 2011 roku).

Duczyński był założycielem Teatru Kana, organizatora festiwalu. Do swojej śmierci w 2006 roku działał aktywnie na rzecz ośrodka teatralnego: był autorem scenariuszy, reżyserem wszystkich przedstawień tego teatru i autorem wszystkich artystycznych projektów w nim realizowanych. Przestrzeń przy ulicy nazwanej jego imieniem była więc miejscem dla Spoiw Kultury bardzo istotnym.

Anna Duda, Teatralia Szczecin
Internetowy Magazyn „Teatralia”, Dodatek do numeru 66/2013

14. Festiwal Spoiwa Kultury, Szczecin, 4-6 lipca 2013

Ex Nihilo (Francja)
Calle Obrapia #4

 

Marcin Masecki
Polonezy
muzycy: Tomasz Duda, Michał Górczyński, Maurycy Idzikowski, Marcin Masecki, Filip Mazur, Jerzy Rogiewicz, Bartek Smorągiewicz, Tomasz Stawiecki, Michał Tomaszczyk, Piotr Wróbel.

 

Teatr Krepsko (Czechy)
Vegetable Growing for Amourteurs

 

Teatr Usta Usta Republika (Poznań)
Cykl
reżyseria: Wojciech Wiński
scenariusz: Ewa Kaczmarek, Wojciech Wiński
animacje: Arek Nowakowski
kostiumy: Idalia Mantas
muzyka: Michał Kowalonek
aktorzy: Ewa Kaczmarek, Agnieszka Nowacka, Roman Andrzejewski, Marcin Głowiński, Mikołaj Podworny, Artur Śledzianowski

 

Small Army of Kazaki Giants
muzycy: Mayim Alpert, Ville Niska