Duże sprawy dla małych ludzi (Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci)

Duże sprawy dla małych ludzi (Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci)

Nowa dramaturgia kontra klasyka dramatu? Może nie kontra? Może obok? Może jako kontrast pomiędzy starym a nowym? Kontrast, który nie dyskredytuje żadnej ze stron. 1. Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci we Wrocławiu udowodnił, że aktualne tezy można znaleźć w tekstach zarówno antycznych, jak i współczesnych. Pytanie jak ją wyeksponować, aby trafiła do najbardziej wybrednych, a jednocześnie najciekawszych widzów – dzieci. Temu niełatwemu zadaniu stawili czoła twórcy spektakli Odyseja oraz Światełko.

Adaptacja greckiego eposu dla najmłodszych mogłaby się wydawać karkołomnym zadaniem. Poradził sobie z nią jednak doskonale słowacki reżyser teatralny Ondrej Spišák wraz z zespołem Teatru Lalka w Warszawie. Niekonwencjonalna forma i żart przełamują powagę tekstu powstałego jeszcze w antyku. Pomaga w tym przede wszystkim pomysłowo zastosowana płachta, za pomocą której aktorzy tworzą różnorodne środowiska dla swoich bohaterów. I tak mamy tu szalejące morze, niebo czy skaliste wyspy. Jednak nim wyruszymy w podróż poznamy cały panteon bogów. Przedstawi je nam nikt inny tylko Homer we własnej osobie, który jako stwórca towarzyszy swoim bohaterom podczas całego przedstawienia. Już na wstępnie dzieci z łatwością wchodzą w świat starożytnych wierzeń i mitów. Każdy z bogów chwali się swoimi mocami i atrybutami, co z powodzeniem rozbawia młodą publiczność. To właśnie mieszkańcy Olimpu animować będą lalki Odyseusza i całej jego załogi w trakcie ich przygód w drodze do domu i ukochanej Penelopy. Dzięki pomysłowości zastosowań zarówno lalek, jak i całej scenografii Odyseja jest atrakcyjną propozycją również dla dorosłych. To, co dotychczas mogliśmy kojarzyć z analizą losów głównego bohatera na lekcji języka polskiego, tu zostaje podane w naprawdę przyjemnej formie. Aż szkoda żegnać się z tą historią po niecałej godzinie.

Spektakl porusza ważne tematy, takie jak: siła woli, wytrwałość w dążeniu do celu i potęga sił natury. Mimo podniosłości oryginalnego tekstu nie czuć jej na scenie ani przez moment. Odyseję w reżyserii Ondreja Spišáka ogląda się z napięciem niczym dobry film przygodowy. Ani na moment na buziach dzieci nie gości grymas znużenia czy zmęczenia klasyczną historią. Przyczynia się do tego z pewnością perfekcyjnie rozplanowana gra świateł i muzyka autorstwa Krzysztofa Dzierma. Wszystkie te zabiegi w połączeniu z grą aktorską na wysokim poziomie bawią, wzruszają, a czasem nawet mrożą krew w żyłach, nie tylko dzieci.

Organizatorzy 1. Przeglądu Teatru dla Dzieci postanowili przede wszystkim zaprezentować młodej widowni nową dramaturgię. Świadczyć o tym mogą nie tylko sukcesy dramatopisarzy, ale przede wszystkim popularność spektakli powstałych na podstawie ich tekstów. Takim przykładem jest znana wszystkim miłośnikom teatru dla dzieci Malina Prześluga wraz z przedstawieniem Opolskiego Teatru Lalki i Aktora Światełko. Oparty na tekście Pręcik doskonale odzwierciedla cele, które stawiają sobie współcześni twórcy teatru dla najmłodszych. Przede wszystkim należy wspomnieć tu o odwadze w poruszaniu trudnych tematów. W tym przypadku jest to śmierć kogoś bliskiego. Pogodzić się z nią muszą bohaterowie historii nagrodzonej w  22. Konkursie na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży. Malina Prześluga ożywia najbliższych przyjaciół Dziewczynki czyli Kapcie, Budzik, misia Łysego Joe i Poduszkę. Wszystkie muszą poradzić sobie z nagłym zniknięciem swojej właścicielki. Co począć, gdy nie ma kogo budzić, otulić pierzyną czy komu ogrzać zmarznięte stópki?

Reżyser spektaklu Marian Pecko wraz z autorką tekstu nie chcą prawić dzieciom wielkich morałów. Traktują małego widza jak partnera równego sobie. Językiem teatru opowiadają gorzką historię przełamywaną słodkim żartem. W sylwetki postaci wplatają modele takie jak stare małżeństwo, sentymentalna dziewczynka czy zgryźliwy mężczyzna po przejściach. Dzięki temu sztuka zyskuje na atrakcyjności także w oczach rodzica i nie przygnębia najmłodszych. Pokazuje fragment życia i zasady, którymi się rządzi. Tytułowe „światełko”, świecące w każdym z nas to piękna, obrazowa metafora, której interpretacja przemawia również do najważniejszej części widowni. Zaobserwować to można już w czasie trwania samego spektaklu. Dzieci żywo reagują i nie wstydzą się komentować i zadawać pytania. „Gdzie jest Dziewczynka?”, „Dziewczynka jest chora?” to tylko przykłady zadawanym rodzicom pytań, i to niekoniecznie szeptem. Podróż przyjaciół do zimnego, obcego szpitala buduje niepowtarzalną atmosferę. Wywołuje emocje, o których często nie sposób mówić, a nie można im też przeczyć czy izolować od nich swoje pociechy. Pierwsze zetknięcie z nimi w tej formie jest z pewnością o wiele bezpieczniejsze i naprawdę wartościowe.

Szczerość, którą dzieci obdarzają twórców teatralnych może okazać się ich błogosławieństwem, ale i przekleństwem zarazem. Wyczują bowiem najdrobniejszy cień fałszu i nie omieszkają żywo na niego zareagować jeszcze przed finałowymi brawami. Jednak dla twórców Odysei i Światełka ta bardziej wymagająca część publiczności była łaskawa, co świadczy o ich niezaprzeczalnym sukcesie.

Zuzanna Bućko, Teatralia Wrocław
Internetowy Magazyn „Teatralia”. Dodatek festiwalowy do numeru 66/2013

Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci, Wrocław 25 – 30 czerwca 2013

Odyseja

przekład: Lucjan Siemieński

adaptacja i reżyseria: Ondrej Spišák

scenografia: Ivan Hudák

muzyka: Krzysztof Dzierma

asystenci reżysera: Grzegorz Feluś, Ewa Piotrowska (A. T.)

występują: Monika Babula, Beata Duda-Perzyna, Aneta Harasimczuk, Aneta Jucejko-Pałęcka, Agnieszka Mazurek, Mirosława Płońska-Bartsch,Anna Porusiło-Dużyńska, Michał Burbo, Grzegorz Feluś, Roman Holc, Tomasz Mazurek, Wojciech Pałęcki, Andrzej Perzyna, Wojciech Słupiński,Piotr Tworek

***

Światełko

reżyseria: Marian Pecko

scenografia: Eva Farkasova

muzyka: Robert Mankovecky

występują: Dorota Nowak, Agnieszka Zyskowska-Biskup, Elżbieta Żłobicka, Jan Chraboł, Tomasz Szczygielski, Andrzej Szymański

zdj. z Odysei, fot. Jakub Pajewski