Czy maszynopis płonie? (Tabula Rosa)

Czy maszynopis płonie? (Tabula Rosa)

Rękopisy nie płoną” to cytat z Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa dotykający kwestii nieśmiertelności dzieła, które z racji swojej głębi i ponadczasowości poruszanych w nim tematów może, pomimo przeciwności losu, pozostać niezapomnianym. Fragment ten stał się inspiracją tak dla kolejnych pokoleń pisarzy, jak i krytyków, którzy odnosząc się do współczesnej prozy, nieraz sięgają do klasycznej już pozycji rosyjskiej (a zarazem światowej) literatury. Twórczość, jak i postawa artysty (literata) to jedne z częściej pojawiających się motywów, wykorzystywane zarówno w autotematycznych tekstach, jak i innych dziedzinach sztuki. Tendencja ta znajduje swe odbicie również w spektaklu Tabula Rosa Hop Signor Puppet Theatre z Aten, który można było zobaczyć w trakcie 12 Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek w Katowicach.

Przedstawienie greckiego zespołu to opowieść o pisarzu, nad którym bez reszty dominuje kompulsywna potrzeba pisania, doprowadzając go do całkowitego zatracenia się we własnej twórczości. Bohater jest na tyle pochłonięty swoją obsesją, że nawet sen nie przynosi mu ukojenia, jest tylko chwilą dzielącą go od kolejnych godzin spędzonych przy biurku z maszyną do pisania. Wewnętrzny imperatyw każe mu zapisywać kolejne strony utworu, którego treść (i istota) jest dla widza niewiadomą.

Intrygująca w tym spektaklu jest nie tylko historia, ale również jego plastyczna strona. Miejscem akcji staje się przedstawiony w formie makiety pokój, a poruszający się w niej główny bohater jest ukazany za pomocą marionetkiy niciowej. Biel wnętrza i umieszczonych w pomieszczeniu elementów dekoracji, takich jak krzesło, stół, łóżko czy rama lustra, kontrastują z czerwienią światła, które w trakcie snu bohatera powoli przemyka po ścianach. Jego refleksy dostają się do wnętrza poprzez, stanowiące integralną część ścian pokoju, pożółkłe kartki z ręcznie zapisanym tekstem. Niepokojące w swym wyrazie światło oddziałuje również na bohatera, powodując, że z każdym kolejnym dniem z coraz większą nerwowością zasiada do pisania. Jednocześnie staje się coraz mniejszy, co sprawia, że wszystko dookoła zaczyna go przerastać, a przedmioty nabierają nowego wymiaru. W finałowej scenie, kiedy marionetka ustępuje miniaturowej wersji sycylijki, z przestrzeni pomiędzy ścianą a kartką rękopisu, wyłania się niewielkich rozmiarów lalka ubrana w czerwoną sukienkę. Czy kobieca postać jest inspiracją pisarza, bohaterką tworzonej przez niego historii, a może muzą lub istotą nadprzyrodzoną o demonicznym rodowodzie? Każda z odpowiedzi wydaje się prawdopodobna, a zarazem równoprawna. Zatracając siebie, bohater oddaje się swojej obsesyjnej potrzebie pisania, która dręczy go, wzbudza w nim wewnętrzny niepokój, a zarazem staje się obietnicą czegoś wspaniałego, lecz nieosiągalnego. Spełnieniem jego niedoścignionych marzeń wydaje się tajemnicza kobieca postać, z którą bohater odchodzi, zostawiając swój pokój pustym, a maszynę do pisania – bezczynną.

Rozgrywająca się bez słów historia tajemniczego pisarza to poetycka opowieść, która jest zarazem przykładem niezwykle sprawnego procesu animacji. Stukot stóp bohatera o podłogę oraz precyzyjne gesty lalkowej postaci wzbudzają niezwykłe zainteresowanie u młodszej części publiczności, skupiając jej uwagę na działaniu scenicznym. Przyczynia się do tego nie tylko precyzja greckiego spektaklu, ale również rzadka obecność we współczesnym teatrze lalek- marionetek, których status, jako form poruszanych przez animatora za pomocą nici, wciąż pozostaje dwuznaczny. W tym przypadku bohatera prowadzi w sposób dosłowny Evgenia Tsichlia (nagroda na 12 Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Katowice-Dzieciom” za najlepszą rolę kobiecą za animację marionetek w spektaklu), a metaforycznie – niezaspokojona potrzeba tworzenia.

Magdalena Czerny-Kehl, Teatralia Śląsk
Internetowy Magazyn Teatralny "Teatralia", numer 149/2015

Hop Signor Puppet Theatre (Ateny, Grecja)

Evgenia Tsichlia

Tabula Rosa

reżyser: Evgenia Tsichlia

scenograf: Thanos Sioris, Evgenia Tsichlia

obsada: Thanos Sioris, Evgenia Tsichlia

fot. materiały teatru

Magdalena Czerny-Kehl – absolwentka kulturoznawstwa o specjalizacji teatrologicznej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W ramach studiów podyplomowych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach ukończyła kierunek Menedżer kultury. Debiutowała w Forum Młodych Krytyków. Z „Teatraliami” współpracuje od początku istnienia magazynu.