Bez słów

Bez słów

Na konferencji Języki władzy/ Języki sztuki pada słów wiele, a uczestnicy długo debatują, zaciekle broniąc swoich racji. Dalibor Martinis pokazał jednak, że słowo niekoniecznie ma jakąś przesadną wagę. Szczególnie,  gdy nie da się go nawet usłyszeć.W 2009 roku ten sam performer zaprezentował na festiwalu spektakl Coded Confessions, podczas którego bohaterowie – ochotnicy – mogli mu się wyspowiadać w Teatrze w Oknie. Byli oni obserwowani przez widzów i przypadkowych przychodniów, jednak ich słowa były słyszalne jedynie jako dźwięki ptaków, o czym performerzy podobno nie wiedzieli. Występowali więc ze świadomością, że to, co mówią, ma jakieś znaczenie. Tymczasem ich świergot mógł co najwyżej wywołać uśmiech lub lekkie znudzenie.

W Simultaneous Speech  Martinis zastosował podobny koncept, prosty i dobitny. Naprzeciw widowni ustawił czerwoną trybunę i podest  dla dwunastu tłumaczy. Sam wcielił się w rolę polityka, który rozpoczął swoje przemówienie od stwierdzenia, że teraz wszyscy mają go słuchać. Potem kontynuował przemowę, która bez kontekstu brzmiała jak pozbawiona sensu nowomowa. Pojawiły się w niej konstrukcje w rodzaju „władzę przejmiemy zaraz, a nawet jeśli trzeba będzie poczekać, to poczekamy”.

To, co mówi polityk, jest równocześnie tłumaczone na dwanaście języków. Podobno. Tłumacze czytają jakieś teksty, ale nawet znając języki obce, trudno je zrozumieć, bo do widzów dochodzi tylko beztreściwy szum. Martinis bawi się tłumaczeniami jak muzyką. Jego pomocnicy przemawiają razem, na zmianę, tworzą grupy, które dialogują ze sobą w różnych językach. Z tej wielojęzycznej symfonii nie da się wyłonić żadnej spójnej treści. To, czyj komunikat zabrzmi najgłośniej, zależy wyłącznie  od modyfikowanego poziomu dźwięku w jego mikrofonie. Chorwacki performer naigrywa się także z roli tłumacza – podważa się tutaj i wyśmiewa jego rolę jako pomocnika w komunikacji. Po wysłuchaniu półgodzinnego potoku słów, jazgotu i szeptu tym bardziej można docenić ciszę.

 Mateusz Jażdżewski
Internetowy Magazyn „Teatralia”. Dodatek festiwalowy do numeru 66/2013
„Shakespeare Daily. Ga
zeta Szekspirowska” nr 3, dnia 3 sierpnia 2013

 

Simultaneous Speech

reż. Dalibor Martinis

fot. Ryszard Pajda